Author: Институт перевода Библии
Date: 2024-04-28T06:53:30.037481+00:00

ЦӀийи Йикьрар: Жугьдариз

ЦӀийи Йикьрар: Жугьдариз

1. Сифте гаф

1. Жугьдариз

1. Читин гафар

2. Ччвурар (ЦӀийи Йикьрар)

3. Картйир

4. Шиклар

Creative Commons: BY-NC-ND 4.0

© Институт перевода Библии; Информацию о лицензии этого издания можно найти здесь: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.ru

Институт перевода Библии

Институт перевода Библии, 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360
ibt_inform@ibt.org.ru

Правила использования текстов библейских переводов ИПБ: https://ibt.org.ru/ru/rules

ЦӀийи Йикьрар

Библия илтӀикӀру Институт

Москва

2010

ЦӀийи Йикьрар

Фикрар-хиялариз:

ibt_inform@ibt.org.ru

ISBN 978-5-93943-149-1

© Институт перевода Библии, Москва, 2010

Сифте гаф

Сифте гаф

Гьюрматлу дустар!

Учвухь хьайи му «ЦӀийи Йикьрар» кӀуру Китаб Аллагьдин гирами китабдин кьюбпи пай ву.

Сабпи пай, Кюгьне Йикьрар, мегьел жугьуд чӀалнаан ихь чӀалназ илтӀибкӀнадар. Дидин кӀулин мяна-метлеб, сар касди, Адамди, учв халкь гъапӀу Аллагьди кӀуруб дарапӀди, фици гьадгъулантина гъабхьи вари инсаният гунагьвалиъ абхънуш ва гьадму гунгьиккан адмийир уьрхбан бадали гьапӀну ккундуш, улупуб ву. Яни Дугъу Чаз Чан хусуси халкьди жугьдар ктагъуру, дурарихъди Йикьрар йитӀну, Къанун дебккру, хъа дурарихьан думу Йикьрар, Къанундиъ улупнайиси, кӀулиз адагъуз гъабхьундар. Дурари, чпин терефнаан, Йикьрар тамам апӀури гъахьундар кӀури, Аллагьра, дурариз дилигну, Чав кӀуруб тамам апӀбахьан гьудучӀвундар. Жугьдарихъди йитӀнайи Йикьрарилантина вари инсаниятдиз дубхьну ккуни ужʼвал Аллагьди тамам апӀури имийи. Гьамус Дугъу жугьдарихъди ваъ, хъа вари инсанарихъди ЦӀийи Йикьрар йитӀну ккундийи. ЦӀийи Йикьрар чпин ихтиярнаъ учӀвган, сабпи Йикьрар йирсивализ, яни кюгьневализ илтӀикӀнийи.

Аммаки, гьадму Кюгьне Йикьрарна Къанун инсанариз, чпин удудукьрувал ва чиб-чпиинди чпин гунгьариан удучӀвуз даршлувал улупуз кӀури, ЦӀийи Йикьрарихъ хъапӀрайи рякътӀан дайи. Ари гьадму Кюгьне Йикьрариъ жугьуд халкьдихъди улхури гъахьи Аллагь гьаму ЦӀийи Йикьрариъра, инсанарин арайиз дуфну, Учв адмиси адмийирихъди улхури гъахьну ва гьамус, гъиямат йигъаз хъана гъюрза дупну гаф тувну, аьршариз душна.

Думу адмийиригъна гьаз гъафну? Кюгьне Йикьрариъ Къанундиинди гьарсар касди чан гунгьихъанди мал гъурбан дапӀну ккундийи, гьякьди апӀуруш, гунагь гъапӀур аьжализ тувну ккундийи, хъа Аллагьдиз гьарсар кас масанди ву: Дугъу, инсан чӀивиди гъитну, гьадгъан гунгьарихъанди маларин ифи удубзуз гъитру, эгер гунагь гъапӀу гьар касдин ифи удубзуйиш, дюнʼяйиин гьич сар каскьан гъузидайи, гьаддиз инсандихъанди инсандин гунгьин жаза малариин алабхъуру.

Аллагьдиз инсанар гьадмукьан ккун гъахьнушра, дурар гунгьарихъан хътакундар. Фукьанна фукьан ва фукьандизкьан гьич саб тахсир ктру маларин ифи удубзури хьидихъа! Аллагьдиз инсан гьадмукьан масанди вуйиган, Дугъу дурарихьан гъиямат йигъан Чан улихь гьич саб тахсир ктарди дугъужвуз шлуси, саб ужу шлу рякъ ктабгъну ккундийи. Сар балайикк ккахънайиган, думу ккунири гьапӀну ккунду? Дюз вучва, жвуван жан гьяйиф дапӀну ккундар; ари Чав халкь гъапӀу инсан масан гъапӀу Аллагьдира, гунгьариъ кӀулихъди арснайи инсан марцц апӀбан бадали, Чан жан гьяйиф дарапӀди, варидарихъанди сар Учв гъурбан гъахьну. Дугъу гъапӀу ужувлаз дилигну, гьар шли Думура гьаци ккун гъапӀиш, дицир Дугъахъди гьаммишандиз женнетдиъ ахъди. Жараси женнетагьли хьуз шлуб дар.

Ари Аллагьдин гьадму ужувлакан ктибтурайи Гирами китабдин кьюбпи пайназ ЦӀийи Йикьрар кӀуру. Душваъ Аллагьдин гьадму ужувлакан ва Дугъан веледар хьпан бадали, инсанари гьапӀну ккундуш, ктибтура. Аллагьди, Чав гъапӀу ужувлакан вари инсаниятдиз хабар дебккай, гъапну, ари гьадму Хабар – ЦӀийи Йикьрар, учу, табасаран чӀалназ илтӀибкӀу Рашид Азизовди, гъалатӀар ктагъу Шарафудин Дашдемировди, Шамиль Казиевди, Сабрина Шихалиевайи, Михаил Алексеевди ва Гирами китабар илтӀикӀру институтдин, бицӀирилан ккебгъну, вари гъулугъчйири табасаран халкьдиз дебккрача.

ЦӀийи Йикьрарнаъ улупнайи гьядисйир хьуз хъюгъхъанмина, яни думу Ужʼвал инсаниятдиз дебккхъанмина кьюд агъзур йистӀан зиина гъубшну. ЦӀийи Йикьрарин пай гьадму гьядисйир чпин улариз гъяркъю шагьидари грек чӀалниинди дибикӀнайи Гирами китаб ву. Дидин хъана уччвуйи гъавриъ ахъруси, Китабдин ахириъ, алахьру читин гафарин мяна ачухъ апӀурайи словарь ва гьядисйир наан шули гъахьнуш гъавриъ тӀаърайи шиклар, схемйир ва картйир туврача.

ЦӀийи Йикьрар 27 Китабдикан ибарат дубхьнайи саб гъварч ву, ва, урхрудариз сацӀиб гъавриъ ахъуз кюмек ибшри дупну, гьар Гирами китабдин улихь дидкан жикъидиси мялуматра туврача.

Библия илтӀибкӀру институтди думу табасаран чӀалназ илтӀибкӀдариз, дидин редакторариз ва думу адабгъуз кюмек гъапӀдариз – варидариз чухсагъул кӀура. Табасаранариз чпин багъри чӀалниинди Аллагьдин Гаф урхуз мумкинвал хьувалиин учу шад вуча.

Библия илтӀикӀру институт

Жугьдариз

Жугьдариз

1. Жугьдариз

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

Жугьдариз

Жугьдариз кагъаз

Му кагъаз, Исайихъ хъугърудар вушра, гагь Месигьдихъинди, гагь жугьдарин Къанундихъинди илтӀикӀрудариз дибикӀнайиб ву. Магьа гьаддиз кагъзиъ Къанундин тереф дибиснайидаринна Исайихъ хъугърударин арайиъ айи фаркьваликан хъайи-хъайиси ктибтура. Кагъзиъ израил халкьдин тарихдиъ Мусайин Къанундиз ва дидин важиблувализ лайикь кьимат тувра. Дидихъди сабси, кагъзиъ Кюгьне Йикьрарнан вахтна арайиз гъафи гьядисйириъ, Аллагьди ният дапӀнайиси, аьхю мяна айивал ва улихьмиди гьязур дапӀнайи хабар адмийириз улихьмиди дебккруб кӀваин апӀура. Исайихъди му дюнʼяйиз саб таза хабарра гъафнийи. Израил халкьди Аллагьдиз гьадмукьан гъурбнар апӀурушра, мегьел гьич сар адмикьан гунгьарихьан марцциди марцц апӀуз шуладайи. Аммаки Месигьдиз «гьар йигъан гъурбнар хуб гьазкӀа дар. Дугъу, Чав-Учв гъурбан гъапӀу вахтна, варидарихъанди гьаргандиз саб ражари гъурбан гъапӀну» (7:27). Дугъу ухьу аьсрариз Аллагьдин улихь ихь гунгьариккан азад гъапӀунхьу. Рябкъюрайиси, му кагъзиинди Исайихъ хъугъдари Месигьдикан вуйи Ужувлан хабар хъугъувалиинди кьабул гъапӀну. Хъа хъугънайидарин Иса Месигьдик кайи миж сарихьанра ктабтӀуз дархьбан бадали, чиб-чпиз хил гьачӀабккбан бадали ва хъугърударихъди аьлакьйириъ гъузбан бадали, Гирами Рюгьну кагъзиъ гагь-гагьнак гьадму Ужувлакан ктибтура. Дурар чпин гьар йигъандин уьмриъ, чпихъ хъерграйиганра, аьзабар зигурайиганра, хъугъвалихьан гьудудучӀвди, мюгькамди дийигъну ккунду. Дурарихьан аьхиризкьан Аллагьдиз ккуниб апӀури гъузу гизаф жюре игитариинди дамах апӀуз шуйи.

1

Аллагь Чан Балин мелзналан улхури гъахьну

1^1Гъушу вахтари гизаф ражари ва гьар жюрейиинди Аллагь пайгъамбрариланмина ихь абйирихъди улхури гъахьну. 2Хъа гьаму аьхиримжи вахтари Аллагь адмийирихъди Чан Балин мелзналан улхури гъахьну. Дугъу Думу вари Чан хилиъ бисуз Улупнайир ву. Дугъу Гьадгъуланмина вари завар-жилар арайиз гъахну+. 3Бай – Аллагьдин ад атӀабгурайи Нур ву. Думу Аллагьдин аллагьвал ву. Дугъу, Бали, Чан кьудратлу гафниинди дюнʼя, ккададабхъуз гъидритди, дебккна. Думу, ихь гунгьар марцц дапӀну, аьршариъ ВаритӀанзаанурин арччул хилихъинди деъна+.

Иса Месигь вари малайикартӀанна зиина ву

4Малайикарин аьхювалтӀан Иса Месигьдиз дурубкьнайи аьхювал фукьан зиина вуш, малайикартӀан Думура гьадмукьан зиина ву+.

5Аллагьди фуну малайикдиз ва фила гьамци гъапну:

«Уву Йиз Бай вува.

Гъи Узу Яв Адаш гъахьунза»?

Ясана:

«Узу Дугъан Адаш хьидиза,
хъа Думу Йиз Бай хьиди»+?

6Чан Сарпир, дюнʼяйиъ аъри, Аллагьди кӀура:

„Гъит Аллагьдин вари малайикари Мугъаз икрам апӀри“.

7Малайикарикан дупна:

„Чан малайикарикан Дугъу микӀар апӀуру
ва Чан лукӀарикан – цӀин мелзар“.

8Хъа Дугъу Чан Балкан гьамци кӀура:

«Жан Аллагь! Яв Паччагьвалин тахт гьаммишандиз вуяв,
гьякьʼвал – Яв Паччагьлугъдин
паччагьвалин маргъ вуяв.

9Увуз дюзвал ккун гъабхьунвуз, хъа нягьякьвал – даккун,
гьаддиз, жан Аллагь, Яв Аллагьди Уву имбудартӀан заан гъапӀну,
кӀулкан кдатру ччимси, Учвʼин шадвал улубзну».

10Ва, гьамци, Балканра дибикӀна:

„Жан Агъа! ВаритӀан улихь
Уву дюнʼя арайиз хуз бин ккивунва,
гьаци аьршарра Яв хиларин ляхин ву.

11Жилна аьршар ккадахьиди, хъа Уву гьаммишан гъуздива.

Дурар, палтарси, йирси духьну, гъюдучӀвиди.

12Ва Уву дурар, сарун лазим дару валжагъси, дидиржну гьадагъидива.

Хъа, палатси, дурар цӀийидарихьди гьюдюхидива.

Аммаки Уву дигиш Шлур дарва, ва Яв яшарин аьхир айиб дар!“

13Малайикарикан шлиз ва фила гьамци дупна:

„Узу Яв вари душмнар Яв ликарикк духну ккахьайизкьан,

Йиз арччул хилихъинди деъну гъуз?“+

14Малайикар уьрхювал рубкьуз ккайидарин гъайгъушнаъ хьуз гьаънайи рюгьяр даринхъа+?

2

Иса Месигьди туврайи уьрхювал варитӀан зиина ву

2^1Магьа гьаддиз, дюз рякъʼан ададахъбан бадали, ухьуз гъеебхьубдиз варитӀан уччвуйи фикир тувну ккунду. 2Ухди малайикариланмина тувнайи Аллагьдин Гафнаъ кьувват айи ва гьарсаб дюз дарувализ ва хъпебехъувализ гъилигу жазара гьадабтӀуйи. 3Хъа гьамус, зурба уьрхювал кьабул дарапӀиш, гьадабтӀру жазайиккан ухьхьан сарун фици гьергуз хьибди? Чав Агъайи сифте му уьрхювал ухьуз дебккну, му Гьадгъукан гъеебхьдари тасдикь гъапӀунчуз. 4Агъа Исайин Хабар гьякь вуйивал Аллагьди аьжайиб лишнариинди, аьламатариинди, гьар жюреди ачмиш шлу кьудратниинди ва Чан ниятниинди Чаз ккунириз тувру Гирами Рюгьнан багъишар гьаъбиинди тасдикь гъапӀну+.

Ухьу уьрхбан бадали, Иса Месигь адмийиз илтӀикӀну

5Учу кӀурайи гьамус цӀийиди арайиз гъюру дюнʼя Аллагьди малайикарин хилиъ иврадар+. 6Хъа сари наан-вуш тасдикь гъапӀну:

„Адми гьапӀрур ву, Уву дугъхъан гьадмукьан юкӀв убгуз?

Инсандин бай гьапӀрур ву, Уву дугъан гьадмукьан гъайгъушнаъ хьуз?

7Уву думу малайикартӀан цӀиб вахтназтӀан исинди дерккундарва.

Уву дугъаз аднан ва гьюрматнан таж тувунва.

8Вари Уву дугъан ликарикк, дубхну, дипунва!“

Аллагьди инсандиз вари мютӀюгъ гъапӀну. Дугъаз мютӀюгъ даруб Аллагьди фукӀара гъибтундар. Гьелелиг инсандиз вари мютӀюгъ дапӀну рябкъюрадархьуз+. 9Ухьуз Иса сацӀиб вахтназ малайикартӀан исинади Дерккур гьамус адлуди ва гьюрматлуди рякъюрахьуз, гъаз гъапиш аьжаликк ккахъур Гьадму ву. Фицики Аллагьди ухьуз ужʼвал дебккбан бадали, гьарсарин аьжалнахъанди Думу Учв аьжализ гъушну+.

10Гьаци дубхьнура ккундийи. Аллагьдиз Чан Рюгьнахъди гъягъру гизаф веледар адлу духьну ккундийи. Дюнʼяйиъ айиб вари Аллагь бадали ву ва дюнʼяйиъ шулайибра вари Аллагьдилантина шулайиб ву. Хъа дурар адлу апӀуз Аллагьди Иса гьязур апӀуру. Дугъу Дугъкан, гизаф веледар уьрхбан бадали, гьацдар аьзабариантина духну ГьуркӀур гъапӀну+. 11Адмийир гирами АпӀруризра, гирами шулайидаризра – варидариз сар Аьршарин Адаш а. Гьаддиз Исайиз, дурар Чан гъардшар вуйиз пуз, начди дар+. 12Дугъу кӀура:

«Йиз гъардшариз Яв ччвур улупидиза
ва вари хъугърударин арайиъ Яв адназ мяълийир апӀидиза».

13Дугъу кӀура:

«Узу Гьадгъак миж кади хьидиза».

Ва хъана:

«Магьа Узу ва Аллагьди Узуз туву веледар».

14Хъа веледар йиккканна ифдикан духьнайидар вуйиган, Дугъу Чахъра гьациб беден хъивну. Дугъу дици, Чан аьжалниинди аьжалин зиин гьюкум али иблисдихьан гьюкум бисузди,+
15вари чпин уьмриъ аьжалин улихь гучӀури лукӀарди дугъужвнайидар азад апӀузди гъапӀну. 16Рябкъюрайиси, Дугъу кюмек малайикариз апӀурадар, хъа – Ибрагьимдин наслариз. 17Гьаддиз Месигь, Учв халкьарин гунгьарихъанди ккахъбан бадали, вари терефарихъанди, Чан гъардшар фицдар вуш, гьацдарсир духьну ккундийи. Гьацир хьубʼинди Дугъкан ужʼвал ккуни ва дугъриди Аллагьдин гъуллугънаъ шлу заан Гъуллугъчи ктучӀвнийи+. 18Вари Чаин алахьу ахтармишнан аьзиятариан Думу удучӀвну. Гьамус Дугъхьан ахтармишнан аьзиятнаккан гьарсариз кюмек апӀуз шулу+.

3

Иса Месигь МусатӀанра зиина ву

3^1Гирами гъардшар, учвузра Аллагьди дих дапӀна. Гьаддиз учу хъугърайибдин ва ктибтурайибдин заан Гъуллугъчи – Аллагьди гьаънайи Исайиз лигай. 2Аллагьди Чан гъуллугънаъ хьуб Гьадгъан ихтиярназ тувну. Дугъу думу Гъуллугъ, чан вахтна Мусайи чан хилиз тувнайи Аллагьдин халкьдин зиин фици гъуллугъ гъабхуйиш, гьациб хъуркьувалиинди кӀулиз адабгъура. 3Аммаки Муса пайгъамбартӀан Иса, хуларизтӀан хулар диврайи устайиз артухъ гьюрмат апӀруси, заан адлувализ артухъ лайикь гъахьну. 4Гьарсар хулариз чан уста айиб ву, хъа Аллагь варибдин Уста ву. 5Мусайи Аллагьдин вари халкьдин гъуллугъниин дугъриди ляхин апӀури гъахьну, ва дугъан думу гъуллугъну саб фила-вуш хабар дебккуз ккайибдикан улупури гъабхьну. 6Хъа Месигьди, дугъри Балиси, Аллагьдин вари Хулʼин аьхювал гъабхура. Ари гьадму Дугъан Хал, эгер ухьу аьхиризкьан ухьу тяриф апӀурайибдиз кӀубанди ва гьаддик миж кади гъузиш, ухьу вухьа.

«Дурар Узу рягьятвал туврушваъ учӀвидар»

7Гьаддиз Гирами Рюгьну кӀурайиси:

«Гъи, эгер учвуз Дугъан дих ебхьураш,
8учву ичӀи чюлиъ читинвалар алахьган,
гъалабулугъ гъитӀибккруганси,
ичв юкӀвар мючӀюркьянай.
9Душвариъ ичв абйири
гьеле дурариз 40 йисан арайиъ Йиз ляхнар гъяркънушра,

Узу ахтармиш апӀуйи ва дюз вуш-дарш лигуйи.

10Гьаддиз Узуз думу насликан хъял гъафунзуз ва гъапунза:

дурарин юкӀвар гьаммишан улдугура,
дурариз Йиз рякъяр аьгъдар.

11Гьаддиз, Узук хъял кмиди, гьамци ху гъапӀунза:

дурар, чпиз Узу рягьятвал туврушваъ учӀвидар».

12Гъардшар, ичв саринкьан юкӀв пис даршлуси, вафалуди гъузруси, чӀиви Аллагьдихьан гьидидицруси, ихтият йихьай. 13Гьар йигъан, гунгьи чахъинди дизригуз ва учвкан фужкӀа дючӀюркьну гъидритуз, гьадму «гъи» гафну ухьуз сабан дих апӀури имидикьан гагьди, чиб-чпик юкӀв капӀри гъузай. 14Эгер сифте кӀулариъ ухьуз айибсиб ихь ижми хъугъувал ухьу аьхиризкьан гъюбхиш, Месигьдиз айи варибдикан ухьузра пай хьибдихьуз. 15Мидкан гьамци дупна:

«Гъи, эгер учвуз Дугъан дих ебхьураш,
учву гъалабулугъ гъитӀибккруганси,
ичв юкӀвар мючӀюркьянай».

16Дих деебхьну, гъалабулугъ гъитӀибккдар фужар вуди гъахьну? Дурар Мусайи Египетдиан адау вари дайинхъа? 17ЯгъчӀвур йисандин арайиъ Аллагьдиз фужарикан хъял гъюйи? Дурар гунагь апӀрудар ва чпин жанар ичӀи чюлиъ дийихну дахьдар дайинхъа? 18Аллагьди, рягьятвал туврушваъ учӀвидарчва кӀури, фужариз ху гъапӀну? Чахъ хъпебехърудариз дайин? 19Ари ухьуз, чпин хътругърувализ дилигну, дурар душваъ учӀвуз дархьувал рябкъюрахьуз.

4

Аллагьди рягьятвалин йишв Чан халкьдиз тувди

4^1Сабан кьан дубхьнадар, ва Аллагьди тувнайи гаф – рягьятвал туврушваъ учӀвуз шлувал – кьувватнаъ ими, гьадму рягьятвал дурубкьди гъудрузбан бадали, гъачай гизаф дикъатлуди гъузурхьа+. 2Ухьузра, гьадму гъалабулугъ гъитӀибккрударизси, рягьятвалин Ужувлан хабар ктибтнийи, хъа думу Хабарнакан дурариз хайир гъабхьундар, гьаз гъапиш дурари думу хъугъувалиинди кьабул гъапӀундар. 3Хъа ухьу, гьадму Хабарнахъ хъугъдар, Дугъу рягьятвал туврушваъ учӀврахьа. Хъа хътругърударикан Аллагьди гъапну:

«Гьаддиз Узук хъял кмиди гьамци ху гъапӀунза:

дурар чпиз Узу рягьятвал туврушваъ учӀвидар».

Дугъу мици, гьеле Чан ляхин дюнʼя арайиз хайиз ккудубкӀну айивализ дилигди, гъапнийи+. 4Жара йишваъ Дугъу ургудпи йигъкан гьамци дупна: «Ургуд гъапи йигъан Аллагь, Чан вари ляхнар ккудукӀну, саламат гъахьнийи»+. 5Аммаки зиихъ: «Дурар чпиз Узу рягьятвал туврушваъ учӀвидар» – дупнайи гафар кӀваинди гъитай.

6Гьамусра Дугъу рягьятвал туврушваъ аърувалин гаф кьувватнаъ ими. Хъа Ужувлан хабар ухди деебхьнайидарихьан, чпин хъпебехъувализ лигну, душваъ учӀвуз дархьиган,+
7Аллагьди, ичӀи чюлиъ гъахьи гьядисйирихъан лап кьанди, хъана саб йигъ улупну – «Гъи». Дидкан, зиихъ гъапиганси, Давуд паччагьдиланмина хабар дебккна:

«Гъи, эгер учвуз Дугъан дих ебхьураш,
ичв юкӀвар мючӀюркьянай».

8Эгер мушваъ дурариз Ешуайи туву рягьятвалин йишвкан, яни Ханаандин жиликан улхури айиш, сарун Аллагь дидин кьялхъян саб жара йигъкан улхидайи. 9Гьаддиз Аллагьдин халкьдиз рягьятвал гьамус рябкъюз ккимбуб ву. 10Аллагьди рягьятвал туврушваъ учӀвури, Аллагьди Чан ляхнарихъан фици рягьятвал гъадабгъураш, гьаци рягьятвал гъадабгъиди. 11Гьаддиз гьадрарси, чпин хъпебехърувалилантина фужкӀа алдадакбан бадали ва гьадму рягьятвал туврушваъ учӀвбан бадали, ухьʼан удукьруб вари апӀидихьа.

12Фицики Аллагьдин гаф яшамиш шула ва либхура. Думу гаф кьюбиб мурзарра учӀру дапӀнайи ханжалтӀан учӀруб ву. Думу гаф, ихь инсанвалин варитӀан деринариз: юкӀвна рюгь, йиккна кӀураб жара шлушвариз ва кӀурбарин мааризкьан гъябгъюру. Гьадму Гафну фикраринна кӀван хияларин суд апӀуру+. 13Халкь дапӀнайи вари дюнʼяйиъ Аллагьдин улихь гьитӀибкӀнайиб гьич фукӀара адар. Дугъан улихь вари ачухъди ву. Дугъан улариз вари рябкъюру. Ари Гьадгъан улихь ухьу жавабра тувдихьа.

Иса Месигь – Аллагьдин заан Гъуллугъчи ву

14Ухьухъ зурба вуйи Аллагьдин заан Гъуллугъчи хъахьухъ – аьршариз Гъушур. Думу – Аллагьдин Бай, Иса ву. Гьаддиз гъачай, хъугъну, учу ктибтурайи гьякьʼвалихъан ижмиди хъичӀихну гъуздихьа+. 15Ихь заан Гъуллугъчи ихь камиваларин гъавриъ адрахърударикан дар. Думура, ухьуси, гунгьариъ ктарди, вари аьзаб-аьзиятариъ Ахъур ву+. 16Гьаддиз ухьхьан, саб гучӀ адарди, ухьуз рягьим апӀуз ва лазим вахтназ кюмек бадали ухьуз ужʼвал тувуз, Ужувлан тахтнахьна гъюз шулухьхьан+.

5

5^1Фицики Аллагьдин гъуллугънаъ шлу гьарсар заан гъуллугъчи адмийирин арайиан ктагъури гъахьну. Дугъу, Аллагьдин улихь адмийирихьан дугъужвуз шлуси, дурарин гунгьарихъанди Аллагьдиз багъишар хури, мал-марччлин гъурбнар апӀури гъахьну+. 2Гьацир гъуллугъчи чпин аьгъдрувалиан улдугнайидарин гъавриъ ади духьну ккундийи, гьаз гъапиш чавра чан тямягьярикк ккахънайир ву+. 3Гьамци вуйивализ дилигну, дугъу чан ва вари халкьдин гунгьарихъанди гъурбнар дапӀну ккундийи+.

4Мициб гъуллугънаъ учӀвуб адмийихьан чахьан бисуз шлуб дар. Дугъаз, чан вахтна Гьарундиз дих гъапӀганси, Аллагьди дих дапӀну ккунду. 5Ари Месигьдира, заан Гъуллугъчи хьубʼинди Чав Учв адлу гъапӀундар, хъа Аллагьди Дугъаз гьамци гъапну:

«Уву Йиз Бай вува.

Гъи Узу Яв Адаш гъахьунза»+.

6Дугъу жара йишваъра кӀура:

„Уву гьаммишандиз Аллагьдин Гъуллугъчи,

Мелхиседексир Гъуллугъчи вува“+.

7Учв жилиин али вахтна Исайи гьарай ипну, нивгъариинди Учв аьжаликкан Уьрхруриз ккарагну ва Аллагьдин улихь улупу зурба гьюрматназ дилигну, Дугъаз думу гъеебхьну+. 8Гьеле Думу Дугъан Бай вуйишра, Дугъаз Чаин алахьу аьзабарилантина хъпехъувалин кьимат аьгъю гъабхьну+. 9Дугъкан, ГьуркӀур духьну, Чахъ хъпехърудариз варидариз гьаммишандин уьрхювал тувру Булагъ гъахьну+. 10Аллагьди Дугъаз, Мелхиседекдиз ухшар айи заан Гъуллугъчи вува, гъапну.

«Учву Аллагьдин гьии гафарин читинди гъаври ахъурчва»

11Мидкан хъана гизаф пуз хьибдийчухьан, хъа учву гъапибдин читинди гъаври ахъурчва, хъпехъдарчва+. 12Учву хъугърудар гъахьихъанмина гъубшу вахт гьисабназ гъадабгъуруш, гьамусдиз учвкан мялимар ктучӀвуз вахт ву, хъа рябкъюрайиси, Аллагьдин лап гьии гафарин гъавриъ тӀауз учвуз мялимар лазим шула. Учвуз сабан ижми хураг ваъ, хъа никк ккунди ими+. 13Хъа никк убхърур, гьякьваликан цӀибтӀан аьгъдру тазади бабкан духьнайи бицӀир гьисаб ву. 14Ижми хураг аьхюдариз ву. Чпин тажруба айивализ дилигну, дурарихьан ужубна харжиб жара апӀуз шулу+.

6

61-2Гьаддиз гъачай, Месигьдикан вуйи аьгъюваларин бинайиланзина яшназ дуфнайидариз вуйи аьгъювалариина улдучӀвидихьа. Ухьу гьамус хъана аьжалихъна гъахру гунгьар гардандиъ дисуваликан, Аллагьдихъ хъугъну ккуниваликан, штуан хьуваликан, хилар иливбакан, гъачӀидар чӀиви хьуваликан ва гьаргандин Суддикан вуйи аьгъюваларин бин хъана ккивуз хъюгъидархьа++. 3Хъа, Аллагьди гъитиш, улихь гъягъидихьа.

4Гьаз гъапиш саб ражари Аллагьди аьгъювалар тувдар, заварин багъишдик тӀяаьм капӀдар, вари хъугърудариси, Гирами Рюгь кьабул гъапӀдар,+
5Аллагьдин гъяни гафнакан тӀяаьм гъабхьидар, гъюз ккимбу аьсрин кьувватнакан хабар айидар 6хъугъувалихьан гьудучӀвиш, дурар хъана гунгьар гардандиъ дисбиинди таза алауз шлуб дар, гьаз гъапиш дурари чиб-чпиинди Аллагьдин Бай, Думу вари эллерин аьйибнакк ккитри, хачрак карсра.

7Гагь-гагьнак чаина убгъурайи мархь зибгру жили учв тартиб апӀруриз ужуб бегьер тувру, дугъаз думу Аллагьди дебккнайи ужʼвал ву, 8хъа варжина заз али хутӀил фукӀа дар. Дидиз бала гъядябхъюр ва, аьхирки, думу убгиди+.

9Аммаки йиз ккунидар, учу гьаци кӀурашра, учву ужуб гьялнаъ айивалик ва уьрхювалихъан хъичӀихнайивалик умуд кайич. 10Аллагь дюз дарур хьуб гьич мумкин дар. Дугъаз я учву апӀурайи жафйир, я Чан гирами халкьдин гъуллугънаъ хьубʼинди улупу ва улупурайи Чахьна вуйи ичв ккунивал кӀваълан гьархидар+. 11Учуз ккунди айиб, учвкан гьарсар ичв кӀван метлебар бадали, аьхиризкьан гьяракатнаъ хьуб вуйич+. 12Учуз учву тӀагъру дапӀну ваъ, хъа жвуван хъугъувалииндина аьгь апӀбиинди Аллагьди тувнайи ирс рубкьрударси учвура духьну ккундучуз+.

Аллагьди Чав туву гаф тамам дарапӀди гъибтдар.

13Аллагьди Ибрагьимдиз гаф тувруган, Чав Чаинди ху гъапӀну, фицики ху апӀуз ужур сарун УчвтӀан зиина вуйир адайи+. 14Дугъу гъапну:

„ГьапӀнура Узу увуз ужʼвал улупидиза ва Узу увуз гизафна-гизаф наслар тувдизавуз“+.

15Сабурлуди ккилигури гъахьи Ибрагьимдиз дугъриданра гаф тувнайиси гъабхьнийи.

16Адмийири чпитӀан фтиинди-вуш зина ва багьа вуйириинди ху апӀури шулу. Ху апӀувал, гъапиб дюз ву кӀури, тасдикь апӀуб ву, ва диди гьарсаб гьюжат дебккру. 17Гьаци Аллагьдира, Чан ниятар гьюдюхрудар дариз, кӀури, Чав гаф тувуриз ачухъди улупуз ккунди айиган, Чан гаф ху апӀбиинди мюгькам гъапӀну. 18Ва гьаму кьюб гьюдюдюхру мутму – гаф тувувална ху апӀувал – Аллагьдин мурар кучӀал кайидар дар, ухьуз, чара абгури, улубкьру ихь умуднахъан хъичӀихнайидариз, мюгькамди юкӀв капӀувал вухьуз+. 19Му умуд, ихь кӀваз хатӀасузвал хурайи ижми бин вухьуз. Миди ухьуз, чарчликк ккайи Гирамишван айитӀинди учӀвуз ихтияр туврахьуз+. 20Ари гьадушвазди, Мелхиседекдиз ухшар ади, гьаммишандиз заан Гъуллугъчи духьну, ихь улихьди гъафи Иса учӀвну+.

7

Аллагьдин гъуллугъчи – Мелхиседек

7^1Гьадму Мелхиседек Салим шагьрин паччагь вуйи ва ВаритӀанзаану Аллагьдин гъуллугъчи вуйи. Дугъаз, дявйир дапӀну, паччгьариин гъалиб духьну гъюрайи Ибрагьим алахънийи ва Мелхиседекди дугъаз Аллагьдин ужувлакк ккахъриву, гъапнийи. 2Чахь хьайи варибдикан Ибрагьимди дугъаз йицӀубпи пай тувнийи. Сабпиб дугъан „Мелхиседек“ кӀуру ччвур „гьякьвалин паччагь“ кӀуру гаф ву. Хъа дугъан „Салимдин паччагь“ кӀури хъибшнайи ччвур „мясляаьтнан вая архаинвалин паччагь“ кӀуру гаф ву+. 3Дугъан адашдикан я дадайикан, дугъан ата-бабйирикан, я дугъан уьмур фици ккебгънуш ва ккудубкӀнуш мялум дар, хъа думу Аллагьдин Бализ ухшарди гьаммишандиз Аллагьдин гъуллугъчиди гъузра.

4Лигай, думу фукьан зурба кас гъахьнуш. Гьеле ихь абйирин аба Ибрагьимдира кмиди дугъаз дявдиъ чав гъибису девлетнакан йицӀубпи пай тувнийи! 5Къанундин бинайиин алди, Левийин насларикан Аллагьдин гъуллугънаъ гъахьидари чпин гъардшариланра кмиди хайирнан йицӀубпи пай, гьеле мурарра, гьатрарра Ибрагьимдин наслар вуйишра, бисуйи. 6Хъа Мелхиседекди, учв Левийин тухмиан даршра, Ибрагьимдихьан йицӀубпи пай кьабул гъапӀнийи. Дугъу Мелхиседекдиз пай тувайиз улихьна, Аллагьди Ибрагьимдиз ужʼвал апӀуз гаф тувнайишра, Мелхиседекди дугъаз Аллагьдин ужувлакк ккахъриву, гъапнийи+. 7Исина вуйири, Аллагьдин ужувлакк ккахъриву, кӀуру гафар, зина вуйирихьан кьабул апӀуру. Му дигиш шлу мутму дар. 8Хилиз гъюру хайирнан йицӀубпи пай, аьдат вуйиганси, аьжал хъайи адмийири кьабул апӀури шулу, хъа Мелхиседек чӀивиди а, кӀури, шагьидвал дапӀна. 9Пуз шулу, чав, йицӀубпи пай кьабул апӀурайи Левийира кмиди Ибрагьимдиантина Мелхиседекдиз йицӀубпи пай тувну, 10фици гъапиш, Мелхиседекдиз Ибрагьим алахъган, мегьел бабкан духьну адру Левий Ибрагьимдиъ тумси ади гъахьну.

Иса Месигь – Мелхиседекдиз ухшар Аллагьдин Гъуллугъчи ву

11Эгер Аллагьдин метлеб, халкьдиз тувнайи Къанундин бина вуйи Левитарин гъуллугъниинди кӀулиз удубчӀвуйиш, Гьарундиз ухшар адру, Мелхиседекдиз ухшар айи жара гъуллугъчи гьаз лазим вуйи? 12Аллагьдин гъуллугъчивал гьюдюхруган, дидихъди Къанунра гьюдюхюрайиб ву. 13Гьаму ражари ихь ушвниин али Иса, гъурбнар ургрушваъ зат гъуллугъниин дархьи жара тухмикан ву. 14Ихь Агъа Ягьудайин тухмиан вуйиб аьгъяхьуз, хъа Мусайилантина тувнайи Аллагьдин Къанундиъ гьадму тухмиан вуйи гъуллугъчйирикан гьич фукӀара дупнадар+. 15Мелхиседекдиз ухшар жара Аллагьдин гъуллугъчи арайиз удучӀвнайиган, гьаци вуйиб ухьуз ачухъди рябкъюрахьуз. 16Думу, Аллагьдин гъуллугъчиди саб кадабгънайи тухмикан Къанунди дерккнайир дар, хъа гьаргандин уьмриъ айи кьувватну Дерккнайир ву. 17Дугъкан гьамци дупна:

„Уву гьаммишандиз Аллагьдин Гъуллугъчи,

Мелхиседекдиз ухшар Гъуллугъчи вува“+.

18Мугагьназ айи къайда ккутӀна, фицики сарун дидин кьувват гъудубгну ва дидкан имбу мянфяаьт имдар+. 19Къанунди фукӀара гьубкӀуб арайиз гъабхиб адар. ДумутӀан ужуб умуд тувна. Диди ухьу Аллагьдихьна багахь апӀура+.

20Дидин гьякьнаан Аллагьдира ху дапӀна. Имбу гъуллугъчйир Аллагьдин гъуллугънаъ гьич саб ху апӀувал адарди гъахьнийи, 21хъа Месигь Чакан гьамци Гъапири ху апӀбиинди Аллагьдин Гъуллугъчи гъахьну:

«Ху гъапӀну Агъайи ва Чан ху кьяляхъ апӀидар:

Уву вува гьаргандиз вуйи Аллагьдин гъуллугъчи»+.

22Гьадму ху апӀувализ дилигну, Иса мугагьназ айидартӀан лап ужуб Йикьрар кӀулиз адагъуз Чаина гъидису Агъа ву+. 23Думугандин гъуллугъчйир гизаф вуйи, аьжали дурарихь чпин гъуллугъ кӀулиз адабгъуз гъитдайи, 24хъа Иса, гьаммишан яшамиш Шулайир ву ва Дугъан Аллагьдин гъуллугъра гьаммишандиз ву. 25Гьаддиз Дугъʼан, Чан кюмекниинди Аллагьдихьна гъюрудар гьуркӀну уьрхюз удукьуру. Думу Гьаммишанур ву ва Дугъу гьарган дурарихъанди гафра йивура+.

26Ари гьамци гирами, гьич саб тахсир ктру, марцци, гунагькрариккан асиллу дару ва аьршартӀанна заан вуйи заан Гъуллугъчи ухьуз лазимра вухьуз+. 27Дугъан, жара гъуллугъчйиринси, сифте чпин, хъа вари халкьдин гунгьарихъанди гьар йигъан гъурбнар хуб гьазкӀа дар. Дугъу, Чав Учв, гъурбан гъапӀу вахтна варидарихъанди гьаргандиз саб ражари гъурбан гъапӀну+. 28Гъуллугъчйирди Къанунди гьудруркӀу аьдати адмийир дерккри гъахьну, хъа Къанун дебккбалан кьяляхъ, ху дапӀнайивализ дилигну, заан Гъуллугъчиди Бай дерккну. Думу гьаргандиз ГьуркӀур ву+.

8

Ухьу бадали дерккнайи Аллагьдин заан Гъуллугъчи

8^1Учу учвуз кӀурайибдин варитӀан кӀулинуб – аьршариъ айи Вариудукьрурин тахтнан арччул терефнахъинди хъайи заан Гъуллугъчи ухьуз ахьуз+. 2Думу адмийири ваъ, хъа Аллагьди дивнайи гирами йишваъ ва гьякь гирами Чадриъ гъуллугъ АпӀурайир ву+.

3Гьарсар заан гъуллугъчи гъурбнар ва багъишар хуз дупну дерккрайир ву, гьаддиз ихь заан Гъуллугъчийизра саб фу-вуш гъурбан апӀуз шлуб ади ккундийи+. 4Эгер Думу гьаму ражари гьаму дюнʼяйиин алийиш, Дугъкан гъуллугъчикьан духьну адархьидийи, гьаз гъапиш Къанундин бинайиин алди гъурбнар хру гъуллугъчйир ади хьидийи. 5Дурари, аьршариндиз ухшар айи ва гьаддин сиринтӀан дару гирами йишвʼин гъуллугъ апӀура. Гьаз гъапиш гирами Чадур апӀайиз улихьна Мусайиз гъапнийи: «Лиг, – гъапнийи Аллагьди, – увуз дагъдиин улупубдинси, вари дюзди апӀин»+. 6Хъа гьаму ражари Месигьдиина, жилиин гъуллугънаъ гъахьидариина аманат гъапӀу гъуллугътӀан лап артухъ Гъуллугъ аманат дапӀна, фицики мугагьназдинтӀан ужудар шартӀар айи Аллагьдинна адмийин арайиъ гъийитӀу мугагьназдинтӀан ужудар гирами Йикьрар Гьадгъулантина ву+.

7Эгер сифтейин Гирами Йикьрарик камивал ктайиш, кьюбпи ражари Йикьрар йитӀуб гьазкӀа дайи+. 8Хъа Аллагьди, инсанариз тягьна йивури, кӀура:

„Узу, – кӀура Агъайи, – Израилин ва Ягьудайин хулахъди
цӀийи Йикьрар йитӀру вахт багахь шула+.

9Думу Йикьрар Узу чпин абйирихъди, Узу дурарин хилхъан дибисну,

Египетдиан адаъган гъийитӀу йикьрарстар хьидар,
гьаз гъапиш Узухъди гъийитӀу Йикьрар дурари тамам дарапӀган,

Узура дурарихьан гьидицунза, – кӀура Агъайи. –

10Гьаддиз, Узу гьамус йитӀуз ккайи Йикьрар

Израилин хулахъди йитӀидиза, – кӀура Агъайи, –

Йиз къайдйир дурарин фагьмиъ тӀаъдиза ва
дурарин юкӀварик дикӀидиза.

Узу хьидиза дурариз Аллагь, хъа дурар Йиз халкьди хьиди.

11Сар-сариз аьгъювалар улупуб гъубзри хьибдар,
я гъардши чан гъардшиз: «Гьаммишанур аьгъю апӀин» кӀури,
аьгъювалар улупуб лазим вуди гъубзидар,
гьаз гъапиш, бицӀирилан гъадабгъну, аьхюриинакьан,
варидариз Узу аьгъяди хьиди.

12Фицики Узу дурарин чӀуруваларилан хил алдабгъидиза,
я дурарин гунгьар кӀваин алаидарза“.

13Дугъу гьаму Гирами Йикьрарназ „цӀийиб“ гъапну, ва гьаддиинди сабпи Йикьрар йирси хьувал улупура. Хъа йирси гъабхьиб ва лазимди имдруб жвартӀ хьибди.

9

Сабпи Йикьрарнаъ Аллагьдиз фици икрам апӀуруш

9^1Сабпи Йикьрарнаъ Аллагьдиз фици икрам апӀуруш ва жилиин гирами йишв фунуб вуш, улупна. 2Гирами Чадур гъапӀнийи. Душван сабпи хулаъ акв апӀру алат ва Гьаммишанурин улихь дивру уьлер али устул дивнайи – му йишваз „Гирамишв“ кӀуйи. 3Кьюбпи хал сабпибдихьан чарчнахьди гьадабтӀнайи ва душваз „Лап Гирамишв“ кӀуйи. 4Душваъ, ицци ниар хъайи ччимар ургру гъабсиб гъизилин саб алат ва варишварихъанди гъизилихьди дабалгнайи Гирами Йикьрарнан сундух айи. Сундхиъ, манна ади, гъизилин гъаб, кюкю адабшвуз кьюкьяр гъапӀу Гьарундин маргъ ва Гирами Йикьрар кайи гъвандин шибар айи+. 5Сундхин зиин гъаравларди дапӀнайи хлинццар кайидар алийи. Дурар адлувал улупурайидар ву. Дурарин хлинццар сундхин гъапагъ вуйибси „хил алдабгърушв“ кӀурайишвʼин гьатӀарццнайи. Хъа сабан ухьу дидкан вари хъайи-хъайиси пидархьа.

6Гьамци ккабалгну дебкку вахтарихъанмина Аллагьдин гъуллугъчйир гагь-гагьнак гирами Чадрин сабпи хулаъ чпин гъуллугъ тамам апӀуз учӀври гъахьну. 7Хъа кьюбпи хулаъ заан гъуллугъчийизтӀан учӀвуз ихтияр адарди гъабхьну, думура йисан саб ражари, чан ва вари халкьдин терефнаан, чпин аьгъдрувализ дилигну деетру гунгьарихъанди вуйи ифира хьади+. 8Гьамци вуйиган, Гирами Рюгьну сабан гьадму гирами Чадур имидикьан гагьди „Лап Гирамишвазди“ учӀврушв ачмишди даруб улупура+. 9Гьамдиъ а гьамусдин вахтназра кайи мисал: багъишарихьанна гъурбнарихьан Аллагьдиз икрам апӀурайирин намус-гъирʼят марцц апӀуз шлуб дар+. 10Думу къайдйир ипӀрубдизна убхърубдиз ва жара жюрейин жикӀбан аьдатаризтӀан кайидар дар. Мурар, цӀийи къайда дебккайиз кьувватнаъ гъузнайи, зиълан апӀурайи аьдатартӀан дар+.

ЦӀийи Йикьрариинди Аллагьдин гъуллугънаъ фици шулуш

11Гьаму ражари ухьуз айи ужувларин заан Гъуллугъчи, Месигь, инсанарин хилари дарапӀу, гьадмугандиз айибтӀан лап заан ва тамам вуйи Чадриан, яни гьаму дюнʼяйин дарубдиантина удучӀвну+. 12Думу душваъ кьунаринна кӀарарин ифи хьади, учӀвнадар; Думу, адмийирин гунгьарилан хил алдабгъувал гъазанмиш дапӀну, „Лап Гирамишваъ“ саб ражари ва гьаммишандиз Чан ифи хьади учӀвну. 13Эгер кьунаринна жердарин ифи кибчруган ва жигьил хюни дубгну, дидкан гъабхьи рюкъ кабхьруган, чиркинвалари кацӀнайидар гьацдар аьдатариинди марцц гъахьи гьисаб апӀуйиш, 14хъа Месигьдин Ифди фукьан ужуди марцц апӀур?! Гьаммишандин Рюгьнан кюмекниинди Дугъу Аллагьдиз Учв гьич саб тахсир ктру гъурбан вуди тувну. Ва Дугъан Ифди, ухьу чӀиви Аллагьдиз икрам апӀрудар хьузди, аьжалихъна гъахру ляхнарихьан ихь намус-гъирʼят марцц апӀуру!+

15Ари гьаддиз Месигьдилантина ЦӀийи Йикьрар, дих дапӀнайидариз тувнайи гафниинди гьаммишандиз вуйи ирс рубкьбан бадали, гъийитӀну. Дурариз думу ирс, гьеле сабпи Йикьрар кьувватнаъ имидитӀан гъапӀу чпин гунгьарилантина рубкьру аьжалихъанди Исайи Учв аьжализ тувиган, гъурубкьуб ву+.

16Эгер адмийи фукӀа дапӀнаш, васият гъапӀу адми гъакӀигантӀан думу васият чан кьувватнаъ абхъидар. 17Васият дапӀнайир чӀивиди имбукьан гагьди, дугъан васият кьувват хъайиб дар. Васият кьувватнаъ, васият гъапӀур гъакӀиган, убчӀвра. 18Гьаци сабпи Йикьрарра, ифи удудубзкьан гагьди, кьувватнаъ убчӀври гъабхьундар.

19Гьадмуган Мусайи халкьдиз Къанундиъ айи табшуругъарикан ктибтбалан кьяляхъ, штук кибикьнайи кӀараринна кьунарин ифи, элвен хьана иссоп гьарин кюл гъадабгъну, Къанундин китабдикна вари халкьдик кибчру. 20Ва кӀуру: „Гирами Йикьрар худнаъ ирчрайи му ифи, Аллагьди ичв улихь, учву гьамци апӀбан бадали, дебккрайи аьдат ву“. 21Дугъу гьацира гирами Чадрик ва душваъ айи Аллагьдин гъуллугъназ ишлетмиш апӀру вари алатарик ифи кибчнийи. 22Къанунди вари ифдихьди марцц апӀуб тӀалаб апӀура ва, ифи удудубзди, хил алдабгъуб айиб дар.

23Аьршаринубдиз ухшар ади дапӀнайи вари жилинуб гьамциб жюрейиинди марцц дапӀну ккундийи, хъа аьршаринуб гьамрартӀан лап ужубсиб гъурбнихьдитӀан марцц дапӀну хай шулдар+. 24Гьаддиз Месигь, инсанарин хилариинди дапӀнайи ва гьякь гирами Чадрин сиринтӀан дару жилин Чадриъ учӀвнадар, ваъ, Думу, Аллагьдин улихь ухьхъанди гаф кӀури, гьадму аьршариъ учӀвна+. 25Думу аьршариъ, гьар йисан гьяйванатарин ифи хьади „Лап Гирамишваъ“ учӀврайи Аллагьдин заан гъуллугъчиси, гагь-гагьнак Учв гъурбан апӀуз кӀури, учӀвнадар. 26Гьамциб аьдатнахъди Месигьра гъушнийиш, Дугъаз дюнʼя арайиз гъабхихъанмина швнубсаб ражари аьзабарикк ккуркьуб алабхъидийи. Хъа Думу, Учв гъурбан дапӀну саб ражари ва гьаммишандиз гунгьихъди вуйиб ккудубкӀбан бадали, вахтарин аьхирихъна гьаммишандиз кӀури саб ражари гъафну+. 27Фици гьарсар касдиз, саб ражари дукӀну, Суддин улихь дугъужвуб алабхъуруш,+
28гьаци Месигьра, гизаф инсанарин гунгьарихъанди, саб ражари гъурбан гъахьну, ва Думу гьамус кьюбпи ражарира, сарун дюнʼяйин гунагь Чаина гъадабгъуз кӀури ваъ, хъа Чаз ккилигурайидар уьбхбан бадали гъиди+.

10

Иса Месигь гьаммишандиз кьувватнаъ гъубзрайи саб гъурбан ву

10^1Къанун адмийириз гъюз имбу уьмриъ ккилигурайи ужувларин сиринтӀан дар. Ваъ, Къанун – думу ужувлар дар. Гьаддиз Къанундихьан, йисʼан-йисаз гьаммишан саб жюрейин гъурбнар хуру кӀури, адмийир Аллагьдин улихь гьякь апӀуз шлуб дар+. 2Эгер Къанундихьан гьаци апӀуз удубкьуйиш, дурари чпин гъурбнар апӀуб ккутӀидайинхъа? Икрам апӀрудар саб ражари ва гьаргандиз марцц дапӀну ахьидийи, ва, чпин гунгьариз дилигну, дурариз чпик тахсир кади гьибгъдайи. 3Хъа му гъурбнар, йисʼан-йисаз чпи апӀурайи гунгьар кӀваин алауз кӀури вуйидар ву, 4гьаз гъапиш, жердаринна кьунарин ифдихьан гунгьар ккутӀуз шлуб дар.

5Гьаддиз гьаму дюнʼяйиъ учӀву Месигьди Аллагьдиз гъапну:

«Увуз ккун гъахьундайвуз я гъурбнар, я багъишар,
хъа Уву, Узуз кӀури, беден гьязур гъапӀнийва.

6Сагъди гъургу гъурбнари,
я гунгьарихъанди апӀру гъурбнари Уву шад апӀдар+.

7Гьадмуган Узу гъапунза: „Магьа, Узкан Къанундиъ дибикӀнайиси,

Узу Яв ният тамам апӀуз гъягъюраза, жан Аллагь!“»

8Гьаци вуйиган, сифте Дугъу гьамци гъапну: «Увуз ккун гъахьундайвуз я гъурбнар, я багъишар, я сагъди гъургу гъурбнар, я гунгьарихъанди апӀру гъурбнар, дурари Уву шад гъапӀундар». Дугъу мици, Къанундин тӀалабариинди вуйиб вушра, Чаз кьабул дархьиди гъапиб вуйи. 9Хъасин Дугъу давам гъапӀнийи: «Магьа, Узу Яв ният тамам апӀуз гъягъюраза». Месигьди, гъурбнар апӀбарин йирси къайдйир арайиан адаъну, фу-вуш цӀийиб кьувватнаъ ипру. 10Дугъу Аллагьдин ният тамам гъапӀган, ухьу саб ражари ва гьаргандиз, Иса Месигьдин беден гъурбан апӀбиинди, гирами гъахьунхьа+.

11Гьарсар Аллагьдин гъуллугъчийи чан гъуллугъ, гунагь ярхла апӀуз даршлу гьадму садар гъурбнар хури, йигъʼан-йигъаз тамам апӀура. 12Хъа му Гъуллугъчи, гунгьарихъанди гьаммишандиз кьувватнаъ гъубзрайи саб гъурбан дубхну, Аллагьдин арччул терефнахъинди деъну+. 13Гьаддихъанмина Думу, Чан душмнар духну, Чан ликарикк ккахьру вахт улубкьайизкьан, ккилигури гъузна+. 14Саб ражари гъурбан хубʼинди Дугъу гирами шулайидар Аллагьдин улихь гьякь гъапӀну.

15Мидкан ухьуз Гирами Рюгьнура шагьидвал апӀура. Дугъу сифте кӀура:

16«Магьа, гьадму йигъарихъан Узу дурарихъди гьацдар Йикьрар йитӀидиза, – кӀура Агъайи, –

Йиз къайдйир дурарин юкӀвариъ тӀаъдиза ва дурарин фагьмик дикӀидиза».

17Хъасин Дугъу давам апӀура:

„Дурарин гунгьар ва гьюкумсуз ляхнар

Узу гьич зат кӀваин алаидарза“+.

18Гунгьарилан хил алдабгънайиган, гунгьарихъанди гъурбан апӀуб сарун лазимди гъубзрадар.

Аллагьдиз багахь улучӀвай

19Гъардшар, Исайин ифдин кюмекниинди гьамус ухьхьан дирбашди «Лап Гирамишваъ» учӀвуз шулухьхьан+. 20Дугъу ухьуз душваз рякъ абццну, цӀийиб, уьмур хруб, чарчнаантина вуйи рякъ, яни Чан бедендиантина вуйи рякъ+. 21Ухьуз, Аллагьдин хулан аьхювал апӀурайи зурба вуйи Гъуллугъчи ахьуз.

22Гьаци вуйиган гъачай Дугъахьна, гьубкӀу хъугъувалиинди, ифи кибчбиинди юкӀвар чӀуру нефснахьан марцц ва ихь жанар марцци штуʼан дапӀну, ачухъ юкӀвар ади гъюхьа+. 23Хъугъну, учу ктибтурайи умуднахъан мюгькамди хъчӀихидихьа, гьаз гъапиш гаф Тувнайир, хъугъувал Алир ву+. 24Сар-сарихьна масанди гъузруси ва ужувлан ляхнар апӀруси, чиб-чпин гъайгъу зигури хьидихьа. 25Сакьюдарин, хъугърудар уч шлуган дина дяргърувал аьдати ляхин дубхьна. Хъа ухьу дицдарихъан дубгъидархьа, иллагьки, сарун Агъа гъюру вахт багахь шулайиб фикирназ гъадабгъну, чиб-чпик юкӀв капӀри апӀидихьа+.

Гьякьʼвал аьгъяди, гунгьар апӀруриз – жаза

26Гьаз гъапиш, ухьу, гьякьʼвал аьгъю дубхьну, хъана аьгъя-аьгъяди гунгьар апӀуруш, гунгьар сарун гьич саб жюрейин гъурбнарихьан марцц апӀуз хьибдар,+
27хъа Суддиз ва Аллагьдин душмнар итӀру гъизгъин цӀиз гукӀунди ккилигуб хьибди. 28Мусайиланмина ухьуз тувнайи Аллагьдин Къанун шли чӀюбгъюйиш, кьюр вая шубур шагьиддин гафариинди гъючӀюбгъюриз, саб инсаф адарди, аьжал гьадабтӀуйи. 29Хъа ичв фикриинди, Аллагьдин Бай ликриккан апӀруриз, Йикьрар гъийитӀу Гирами ифи фукӀа дарубси гьисаб апӀруриз ва ужувлан Рюгь беябур апӀруриз фукьан аьхю жаза гьадабтӀур+? 30Ухьуз: „Кьисас алдабгъуз Узухьди гъитай, лазим жаваб Узу тувдиза!“ – гъапир Фуж вуш, аьгъяхьуз. Дугъу гьамцира гъапну: „Чан халкьдин суд Агъайи апӀиди“+. 31ЧӀиви Аллагьдин хиларигъ гъяхъюб – мутӀан аьхю гучӀ адар!+

Учвухъ хъергруганра мюгькамди гъузай

32Гъушу вахтар кӀваин алаай, думуган, учвуз аьгъюваларикан аьгъю гъабхьи вахтна, учву гъагъи аьзабариан кӀул адабгъунчва. 33Вахт-вахтарик учвʼин аьлхъюз гъитри шуйи ва хъергри шуйи, хъа саспи вахтари гьамцдар аьзабар аьгь гъапӀдарин багахь дийигъну гъахьунчва. 34Учву дустгъариъ айидарин язухъ зигури гъахьунчва, ичв шейъ-шюйъ тадабгъруган, учву шад шули гъахьунчва, гьаз гъапиш учвуз думутӀан ужуб шейъ, гьаммишандиз вуйи Шейъ айиб аьгъяйчвуз+.

35Гьаци вуйиган, ичв кӀубанвал мудубганай – ужуб пешкеш хьибдичвуз. 36Аммаки Аллагьдин ният тамам апӀбан бадали ва Дугъу тувурза гъапиб рубкьбан бадали учвуз ккундайиб – аьгь апӀуб ву. 37Сарун сацӀибтӀан вахт имдар, ва

«Дуфну Ккунир, кьан дарапӀди, гъиди.

38Йиз улихь гьякь вуйир чан хъугъувалиинди яшамиш хьиди,
хъа дицир Узухъ хъугънайивалихьан гьудучӀвиш,

Узу дугъкан рази хьидарза»+.

39Амма ухьу, кьяляхъ йиврударикан ва йикӀрударикан дархьа, ваъ, хъугъурхьа, ва уьрхювалра хьибдихьуз!

11

Хъугъувалин мисалар

11^1Хъугъувал – ихь миж кайибдиз саб шак адарди ккилигуб ва гьелелиг дярякърайиб дугъриди а, кӀуру гаф ву+. 2Ихь абйир, гьациб хъугъувалиинди уьмур хъапӀну, баркаллагьназ лайикь гъахьну.

3Ухьу, хъугъувал ади, Аллагьдин амри дюнʼя халкь дапӀнайиб ва вари рябкъюрайиб дярябкърайибдикан арайиз дуфнайиб, аьгъяхьуз+.

4Авели, хъугъувал ади, Аллагьдиз КаиндитӀан ужуб гъурбан гъабхну. Дугъу гъабхи гъурбан Аллагьди, дугъан хъугъувализ дилигну, кьабул гъапӀну ва гьаддиинди думу гьякьра гъапӀну. Дугъан хъугъувалин мисал, гьеле думу учв чӀивиди имдаршра, гъира кмиди ухьуз метлеб ади гъубзрахьуз+.

5Енох, хъугъувал ади, чӀивидимиди гьаму дюнʼяйиан гъурхнийи. Думу агури гъахьнушра, гьич сабишваъкьан гъидихъундайи, гьаз гъапиш Аллагьди думу Чахьна гъурхнийи. Хъа гьадмугандиз, гьаму дюнʼяйиан учв гъадагъайиз дугъу хъугъну, Аллагьдиз ккуниси апӀуйи, ва дугъʼин Думу разира гъахьнийи+. 6Хъугъувал адарди Аллагьдиз ккуниси апӀуз шлуб дар, гьаз гъапиш Дугъахьна гъюру гьарсар кас, Аллагь айивалихъ ва Учв агруриз Дугъу пешкеш туврувалихъ хъугъну ккунду.

7Нюгьдиз улубкьуз ккайибдикан, чаз думу фу-вуш рябкъяйизра, улихьмиди хабар дебккнийи ва дугъу, хъугъувал ади, Аллагьдихъ хъебехъну, дюнʼя ккапӀру штарихьан чан хизан уьбхюз гими гъапӀнийи. Аьхирки дюнʼя жазайикк ккипуз гьял гъапӀнийи, хъа думу чан хъугъувализ гъилигу гьякьвал гъурубкьу ирсчи гъахьнийи+.

8Хъугъувал ади, Ибрагьим, Аллагьди чаз дих гъапӀубси, Дугъаз мютӀюгъ духьну, фила-вуш ирсди жил тувдиза, кӀуру гафниин элеъну, гьеле дугъаз учв наана гъягъюрашкьан аьгъдарди, гьадина гъушнийи+. 9Хъугъувал ади, думу, Аллагьди гаф тувну гъурубкьу жилиин, жара йишвʼан удучӀвну гъафи адмиси, чадрарикк яшамиш хьуз хъюгъну. Дугъахъди чадрикк Исакьра, Якьубра яшамиш гъахьну. Тувнайи гафниинди жил гьадраризра дурубкьну ккундийи+. 10Фицики Ибрагьим ижми бинайиин диврайи шагьриз ккилигурайи. Думу шагьур фициб шулуш, капӀрур ва апӀрур Учв, Аллагь вуйи+.

11Хъугъувал ади, Ибрагьимдикан чан шив Сарайик, гьеле думу бицӀидар даршлур вуйишра ва кьюридра лап кьабидар вушра, бицӀир киршнийи, фицики Ибрагьимдин миж чаз гаф туву Аллагьдик кади гъабхьну+. 12Ва гьациб жюрейиинди сар адмийикан, учвра беден кьаби-кьюци дубхьнайирикан, завуъ хядаркьан ва гьюлихъ гъумкьан гизаф инсанар гъахьну+.

13Вари гьадму адмийир, хъугъну ва, чпиз гаф тувнайиб улубкьайиз, гъийихну. Дурариз думу гаф тувнайи уьлке ярхлаан гъябкънийи ва рази гъахьнийи. Дурариз, чпи му дюнʼяйиъ гъурабйирди айиб ва вахтназтӀан даруб аьгъю гъабхьнийи+.

14Чпи гьацдар вуйиб гьисаб апӀурайидари, гьаддиинди чпин Ватан абгурайивал улупура. 15Эгер дурари чпи дипну гъушу ватандикан фикир апӀури гъахьнийиш, дурариз дина кьяляхъ хътакузра мумкинвал айи. 16Хъа, дугъридан, дурар ужубтӀан-ужуб ватандихъ хъчӀарккурайидар вуйи – аьршаринубдихъ. Гьаддиз Аллагьдиз, Узу дурарин Аллагь вуза, пуз начди дар, фицики Дугъу дурариз шагьур гьязур дапӀна+.

17-18Хъугъувал ади, Ибрагьимди Аллагьди учв ахтармиш апӀурайи вахтари чан бай гъурбанди гъахнийи. Дугъаз гаф тувнайи ва думу, гьеле Аллагьди чаз, «Исакьдилантина увуз насил хьибдивуз» дупнайишра, хъайи-хъадру сар бай гъурбан апӀуз гьязур гъахьнийи+. 19Ибрагьимди Аллагьдихьан дукӀнайирра чӀиви апӀуз шул, кӀури, хиял дапӀнайи, ва, гьаци кӀури гъабшиш, дугъриданра, Исакь дукӀнайидаригъян кьяляхъ гъадагънура вуйи+.

20Хъугъувал ади, Исакьди чпин ярхи уьмрариъ Якьубдизна Исавдиз, Аллагьдин ужувлар ишричвуз, гъапнийи+.

21Хъугъувал ади, йикӀурайи Якьубди Юсуфдин баяриз жа-жаради Аллагьдин ужувлар ишричвуз, гъапнийи, хъа чан маргълин кюмекниинди Аллагьдиз икрам гъапӀнийи+.

22Хъугъувал ади, чан уьмур ккудубкӀурайиган, Юсуфди израилар Египетдиан удучӀвну гъягъбакан гъапнийи ва йикӀбалан кьяляхъ гъузру чан кӀурбарин гьякьнаан васият гъапӀнийи+.

23Хъугъувал ади, Мусайин абйир-бабари думу, бабкан гъахьиси, шубуб вазлин айитӀ гьитӀикӀну гъюрхнийи, гьаз гъапиш дурариз думу гьадмукьан уччвурди гъяркънийики, абйир-бабариз паччагьдин буйругънахьан гучӀ гъабхьундайи+.

24Хъугъувал ади, аьхю гъахьи Муса, учв фараондин шуран бай ву, кӀурайивалихьан гьудучӀвнийи. 25Дугъу, Аллагьдин халкьдихъди сабси, цӀиб вахтназтӀан дару гунагь ляхнарикан кефер ктагъайиз, аьзабарикк ккахъуб ктабгънийи+. 26Дугъаз, чаз фициб пешкеш ккилибгураш, гъябкънийи, гьаддиз Месигь бадали учв аскан апӀуб Египетдин вари девлетартӀан багьади гъабхьнийи+. 27Хъугъувал ади, думу, фараондин хъюлхьан, гучӀ ктарди, Египетдиан удучӀвнийи. Дугъу, чан улихь Дярякърур рякъюри, вари аьгь гъапӀнийи. 28Хъугъувал ади, дугъу израилариз Пасхайин машквар апӀинай, сифте бабкан гъахьидар йихури гъючӀвнайи пуч апӀрури дурарик ктручбан бадали, урчӀарикан ифи кадатай, гъапнийи.

29Хъугъувал ади, халкь, жилиланси, Уьру гьюллантина гъушнийи; хъа египтаризра гьаци апӀуз ккун гъабхьиган, дурар вари ккахьну гъарагънийи.

30Израиларин хъугъувалиинди Ерихон шагьрилан илтӀикӀнайи зурба цалар, душвлан ургуд йигъан хъади-хъади илтӀикӀган, гьарагъну ахьнийи.

31Кьяппади лихурайи Рахав, хъугъувал ади, душмандин тереф ахтармиш апӀурайи израилар мясляаьтниинди кьабул гъапӀган, хътругърударихъди тӀанкь гъахьундайи+.

32Артухъ хъана фу кӀуза? Узуз Гедеондикан, Варакайикан, Самсондикан, Ефтайикан, Давуддикан, Самуиликан ва пайгъамбрарикан пуз вахт адарзуз+. 33Дурари, хъугъувал ади, гьюкуматар дисуйи, дугъривал ипуйи, гаф тувнайиб дурарихьна рубкьуйи, асланарин ушвар хъяркьюйи,+
34гъизгъин цӀа ктӀубшвуйи, учӀру ханжларихьан чпи уьрхюйи. Дурарин зяифвал кьувватназ илтӀибкӀуйи, дурар дявдиъ кьувватлу шуйи ва алжагънайи къушмар гьергну гъягъюз гъитуйи+. 35Дишагьлийирихьна, чӀиви духьну, чпин дийихнайи багахьлуйир кьяляхъ гъюйи. ГьацӀарикан, чпиз улупу азадвалихьан думутӀан лап ужуб уьмриз чпи чӀиви шлуб аьгъяди гьудучӀвган, йикӀру гьялнахъна хру аьзабар кчӀюкьюйи+. 36Гьатмундари чпиин аьлхъюри хьувалар ва урччвувалар, хъа гьацира зунжрар ва дустгъар аьгь апӀуйи,+
37жарариин гъвандин жвар уьлюбхюйи, кьюб йишвʼина парчйир апӀуйи, ханжларихьди йихуйи, сасдар марччаринна цӀигьарин гъидкьариъди уьлкйириъ ахъуз мажбур шуйи, сасдариз фукӀара гьубкӀну адайи, сасдарихъ хъергуйи ва сасдарикан, рихшанд апӀури, зивзивар кчӀюкьюйи+. 38Хъа саспидар, чпи вари дюнʼятӀан багьа вуйидар, ичӀи чюллериъ, дагълариъ, хьарариъ ва чӀуру гъярариъ уьргъну ими+.

39Дурар варидарикан, чпин хъугъувализ дилигну, Аллагь рази гъахьнийи. Дурариз саризра чӀивидимиди чпиз гаф тувну рубкьруб гъурубкьундайи, 40гьаз гъапиш Аллагьди ухьузра кади, гьадрарихъди ухьура гьуркӀувалихъна гъюбан бадали, фу-вуш лап ужуб гьязур дапӀна+.

12

«Аллагь учвуз Чан баяризси лигури шулу»

12^1Лигай, ухьлан, дифаркьан, шагьидар илтӀикӀна! Гьаддиз гъачай, ухьлан ухьуз гьергуз машат апӀурайиб ва гьацира ухьу алдакуз гъитрайи гунагь вари илдипурхьа ва сабурлуди ухьуз кадабтӀнайи манзил ккадапӀурхьа+. 2Зат ктӀатӀарццди Исайиз лигури гъузурхьа. Думу, ихь хъугъувалин ккергъубра ва ккудукӀубра ву. Дугъу, гъюз ккайи шадвал бадали, беябурваликкди хачриин аьзиятар аьгь гъапӀну ва гьамус Думу, Аллагьдин тахтнан арччул терефнахъинди деъна+.

3Гьамциб даккнивал гунагькрарин терефнаан аьгь ГъапӀурикан сацӀиб фикир апӀинай. Миди учвуз, ичв юкӀв-рюгь усалвалиъ адрабхъуз ва рюгь дурубгуз кюмек апӀидичвуз+.

Аллагь Адашдиз ухшар ву

4Учвуз сабан гунгьихъди ифи ктипайиз элегуб алабхъундарчвуз+. 5Учвуз Жвуван веледаризси дупнайи аьшкь капӀру гьамцдар гафар кӀваълан гьархначвуз:

«Йиз бай, Аллагьди увуз жаза адабтӀурайивал ибак апӀури апӀин,

Думу увуз хъжагъруган, мукуцухан+.

6Фицики Аллагьди жаза Чан юкӀв алидариз адабтӀури шулу ва

Чан байди кьабул дапӀнайириз
йивури шулу».

7Учву аьгь апӀурайи жазйир учву вердиш апӀурайивалин саб пай ву. Аллагь учвуз Чан баяризси лигури шулу. Адашди жаза тутрувру бай шлуб вуйин+? 8Эгер учвуз жаза адабтӀури гъахьундарш, – хъа гьарсариз жаза адабтӀури шулу, – учву бичди гъахьидар вучва, гьякь баяр дарчва. 9Ухьухъ варидарихъ му жилиин жаза адабтӀу адшар гъахьунхьухъ, ва дурарин ухьу гьюрмат уьбхюйхьа. Хъа яшамиш хьуз, фукьан артухъ ухьу ихь рюгьярин Адашдихъ хъпехърудар духьну ккунду! 10Ихь адшари ухьу саб вахтназтӀан вердиш гъапӀундар – думура ккабхъубси. Хъа Аллагьди, ухьура Чан гирамивалин иштиракчйир хьпан бадали, ухьуз ужʼвал ибшри, кӀури, вердиш апӀурахьу. 11Ухьуз фициб жюре жаза вушра, шадвал хруси ваъ, хъа иццрушназ вуйибси гьугъубжвурахьуз. Хъасин, жазайиинди вердиш дапӀнайири, дугъривалинна мясляаьтнан бегьер ккадабцӀури шулу.

12Гьаддиз амансуз хилар ва зяиф кьамкьар ижми апӀинай. 13Дюз рякъюъди, ликуриз зиян шлуси ваъ, хъа сагъ шлуси, гъарахай+.

Аллагьдихьан ярхла махьанай

14Вари адмийирихъди мясляаьт ади яшамиш хьуз ва гирамидар хьуз ял апӀинай – гирамивал адарди, гьич сарихьанра Агъа рякъюз хьидар+. 15Лигайки, гьич сарра Аллагьдин ужувлахъ мягьрум даришри ва кьутӀкьли кьаблиси зарар-зиян тувруси дарибшри, гьацдарилантина чиркин даришри+. 16Лигай, учвкан сарира кьяппавал мапӀанай ва, саб гъаб ипӀрубдихъ хизандиъ аьхю бализ айи ихтиярар масу туву Исавси, Аллагьдихьан гьадмукьан ярхлади махьанай+. 17Учвуз аьгъячвуз, хъасин Исавдиз чан ихтиярар кьяляхъ апӀуз ккун гъабхьнийи, аммаки думу тина гъапӀнийи. Дугъхьан, чпин адашди гьял гъапӀуб, гьеле уларилан рубзури гьаддикан ккун гъапӀнийишра, дигиш апӀуз гъабхьундайи+.

18Учву хил кучуз даршлу ва цӀа алабхъну убгурайи дагъдихьна, мучӀувалихьна, пашманвалихьна ва тӀурфнахьна дуфнадарчва. 19Зурнайин сеснахьна ва улхурайи дихнахьна дуфнадарчва. Думу дих гъеебхьдари чпикди улхуб давам дарапӀуз миннат апӀуйи. 20Инсанарихьан чпиз дебкку гьамциб табшуругъ аьгь апӀуз шулдайи: «Эгер гьяйванат гьаму дагъдик кубкьиш, думу, йивури гъванар, йибкӀну ккунду». 21Думу шиклихьан гьадмукьан гучӀ айики, гьеле Мусайира кмиди гьамци гъапнийи: «Узу гукӀнишин кабхъну йикӀуразу».

22Ваъ! Учву Сион дагъдихьна, чӀиви Аллагьдин шагьрихьна, Аьршарин Ерусалимдихьна дуфначва! Учву шадвалин мяракайиз уч духьнайи агъзрариинди малайикарихьна дуфначва+. 23Учву, аьршариъ ччвурар дидикӀнайи, сарпидар вуди бабкан гъашидарин мяракайиз дуфначва. Учву вари халкьарин суд апӀру Аллагьдихьна ва гьуркӀу дугъридарин рюгьярихьна дуфначва+. 24Учву, Исайихьна, ЦӀийи Йикьрар Дерккурихьна, Авелин ифитӀан ужуди улхурайи кибчру Дугъан ифдихьна дуфначва+.

25Лигай, учвухьна илтӀикӀурайи Аллагь тина мапӀанай. Израиларихьан гьаму жилиин гафар апӀурайирихъ хъпебехъган гьадабтӀу жазайиккан кӀул ккадабгъуз дархьиган, дидлан артухъ аьршариан гафар АпӀурайирихьан гьудучӀвиш, ухьхьанра кӀул ккадабгъуз хьибдар+. 26Думуган Дугъан дихну жилар тӀурччвуйи, хъа гьамус Дугъу гаф тувна: «Узу саб ражарисана жилар тӀурччвидиза, неинки жилар, хъа гьацира аьршарра». 27«Саб ражарисана» кӀуру му гафар: вари халкь дапӀнайибдикан вари ккадабшвруб ва саб вахтназтӀан даруб дубгди, хъа ккадабшвуз даршлуб гъубзди, кӀурайидар ву.

28Гьаци вуйиган ухьуз ккадабшвуз даршлу Паччагьлугъ рубкьурайиган, чухсагъул кӀури гъуздихьа, гьюрматлудина гукӀунди Аллагьдиз икрам апӀури гъуздихьа,+
29гьаз гъапиш ихь Аллагь – вари хътӀюбкьру цӀа ву.

13

Аьхиримжи насигьятар

13^1Учву гъардшарси чиб-чпи ккун апӀинай+. 2Рякъюъ айидар кьабул апӀруваликан кӀваълан магьарханай. Гьаци апӀрудари, чпизра аьгъдарди, малайикар хялижв апӀури шулу+. 3Дустгъариъ айидар, гьадрарихъди дустгъариъ айидар учву вуйибси, кӀваин алаури апӀинай. Улуржурайидар, гьадрарихъди аьзабариъ учвура айибси, кӀваин алаури апӀинай+.

4Нюкягь гьюрматлуб ва марцциб дубхьну ккун. Аллагьди, чан жилир вая хпир гъитну, гъирагъдиъ ул айир ва кьяппавал апӀрур жазайиз тувди+.

5Пул ккун апӀувалихьан шлубкьан азадди гъузай. Учвуз айибдиин разиди гъузай, фицики Аллагьди гъапну:

„Узу уву сарди гъитдарза ва гатӀахьдарза“+.

6Гьаци вуйиган ухьхьан саб шак адарди пуз шулухьхьан:

„Агъа – йиз Кюмекчи вуйиз,
узуз сабдихьанра гучӀ адарзуз.

Инсандихьан узуз гьапӀуз шул?“

7КӀваин апӀинай учвуз Аллагьдин гаф улупдар: дурарин уьмриз ва аьжализ лигури, гьадрарин хъугъувал учвуъра ади гъузай+. 8Иса Месигь накьра, гъира, гьаммишанра зат дигиш шлур дар.

9Ужувлан хабарназ къаршу гьар жюре каламари учву гьякьʼвалихьан гьадауз мигъитанай. ЮкӀвар, фициб хураг ипӀуруш, гьаддин къайдйириинди мюгькам дарапӀди (дурар тамам апӀрудариз дурари хайир гъабхундар), хъа Аллагьдин ужувлиинди апӀуруш, ужу шул+. 10Ухьуз ихь хусуси гъурбнар хрушв ахьуз. Душвʼан гирами Чадриъ гъуллугъ апӀурайидариз хураг ипӀуз ихтияр адар.

11Аллагьдин заан гъуллугъчийи „Лап Гирамишваз“ гьяйванатарин ифи хура – му гъурбан гунгьарихъанди вуйи – хъа жандкар чӀатанишваъ ургура. 12Гьаци Исайира, шагьрин урнарин чӀатанди, Чан ифдиинди халкь гирами апӀбан бадали, аьзаб гъизигнийи+. 13Гьаддиз гъачай ухьура, Гьадму ккахъу беябурвал ухьура пай апӀруси, Дугъахьна шагьрин урнарин чӀатинди удучӀвидихьа+. 14Ухьуз му жилиин гьаргандин шагьур адархьуз, ухьу гъюз ккайи шагьриз ккилигурайидар вухьа.

15Гьаммишан Аллагьдиз, Дугъан ччвур рабгъури, ушвниан удучӀвурайи тярифнан гъурбнар Исайилантина хидихьа. 16Ужʼвал апӀуз ва гьудрубкӀрудариз тувуз кӀваълан магьарханай – мицдар гъурбнар Аллагьдиз кабалгрудар ву.

17Учвуз аькьюл-насигьят туврайидарихъ хъпехъури, мютӀюгъ йихьай. Дурар, ул иливну даърахди, ичв юкӀварин гъайгъушнаъ а, гьаз гъапиш дурариз чпи Аллагьдин улихь жаваб тувруб аьгъя. Дурари чпиин али гъуллугъ, гъагъи бала алиси, тямягь хътру саягъ тамам апӀруси мапӀанай, фицики дидкан учвуз айи хайир адар, хъа разивалиинди кӀулиз адабгъруси, ичв терефнаан кюмек апӀинай.

18Учу бадали ккарагури йихьай. Ич намус марцци вуйивалик ич саб шак кадарич, ва варибдиъ дугъриди гъузуз ккундучуз+. 19Хъа гизафна-гизафси узу учвухьна ухди хъадакну гъюз ккарагай.

20Гъит, мясляаьтнан Аллагьди, марччарин зурба Марччлихъан вуйи, Чан ифдиинди гьаммишандиз вуйи Гирами Йикьрариин печать гъиву ихь Агъа Иса чӀиви ГъапӀури,+
21учву Чан ният тамам апӀру гьарсаб ужуб ляхнихъ хъаъри. Ва, гъит, Иса Месигьдилантина Дугъу ухьу, Чаз ккуниб апӀруси, гъитри. Хъа Иса Месигьдин, гъит, гьаммишандиз ад ибшри. Амин.

22Гъардшар, узу учвуз миннат апӀураза, учвук юкӀв капӀрайи гьаму гафар сабурлуди кьабул апӀинай, фицики му йиз кагъаз думукьан ярхиб дар.

23Аьгъю йибхьай, ихь гъардаш Тимофей азад гъапӀну. Эгер думу багарихьди мина гъафиш, узу учвухьна гьадмура хъади гъидиза+.

24Ичв вари аьхюдариз ва Аллагьдин гирами вари халкьдиз – саламар. Италияйианра Иса Месигьдин терефкрари учвуз саламар хътаура.

25Гъит ужʼвал учвухъ варидарихъди гъубзри!

+ 1:2 Петрин-1 1:20, Марк 12:7, Югь. 1:3, Коринф-1 8:6, Колосс 1:16

+ 1:3 Коринф-2 4:4, Колосс 1:15, Марк 16:19, Ляхнар 7:55-56, Рим 8:34

+ 1:4 Эфес 1:21, Филипп 2:9

+ 1:5 Ляхнар 13:32-33, Жугьдариз 5:5, 2 Пачч. 7:14

+ 1:13 Жугьдариз 10:13
+ 1:14 Эвел 19:16
+ 2:4 Ляхнар 2:22, Ляхнар 2:43
+ 2:5 Жугьдариз 1:6
+ 2:8 Коринф-1 15:25

+ 2:9 Югь. 8:54, Югь. 17:1, Петрин-1 1:21, Петрин-2 1:17

+ 2:10 Рим 11:36, Жугьдариз 5:9

+ 2:11 Жугьдариз 13:12, Матт. 28:10, Марк 3:35, Югь. 20:17, Рим 8:29

+ 2:14 Югь. 1:14, Югьандин-1 4:2, Югьандин-2 1:7, Тимофейиз-1 3:16, Югьандин-1 3:8, Коринф-1 15:54-55

+ 2:17 Филипп 2:7
+ 2:18 Лк. 22:28
+ 4:1 Жугьдариз 12:15
+ 4:3 Жугьдариз 3:11
+ 4:4 Эвел 2:2
+ 4:6 Жугьдариз 3:19
+ 4:12 Эфес 6:17, Ачмиш 1:16

+ 4:14 Жугьдариз 2:17-18, Эфес 4:10, Жугьдариз 7:26

+ 4:15 Лк. 23:41, Югь. 8:46, Петрин-1 2:22, Югьандин-1 3:5, Коринф-2 5:21

+ 4:16 Эфес 3:12, Жугьдариз 10:19
+ 5:1 Жугьдариз 8:3
+ 5:2 Жугьдариз 7:28
+ 5:3 Жугьдариз 7:27

+ 5:5 Югь. 8:54, Ляхнар 13:32-33, Жугьдариз 1:5

+ 5:6 Жугьдариз 7:17, Жугьдариз 7:21
+ 5:7 Матт. 26:39, Марк 14:35, Лк. 22:41,
+ 5:8 Рим 5:19, Филипп 2:8
+ 5:9 Жугьдариз 2:10
+ 5:11 Петрин-2 3:16
+ 5:12 Петрин-1 2:2, Коринф-1 3:1-2
+ 5:14 Эфес 4:13
+ 6:1 Жугьдариз 9:14

+ 6:2 Ляхнар 8:17, Ляхнар 19:4-5, Ляхнар 10:42, Ляхнар 17:31

+ 6:4 Жугьдариз 10:29
+ 6:8 Матт. 13:7, Матт. 3:12
+ 6:10 Матт. 10:42

+ 6:11 Рим 5:2-5, Коринф-2 1:22, Коринф-2 5:5, Эфес 1:14

+ 6:12 Жугьдариз 13:7
+ 6:13 Лк. 1:73-75
+ 6:14 Эвел 22:17
+ 6:18 1 Пачч. 15:29
+ 6:19 Жугьдариз 9:7

+ 6:20 Жугьдариз 4:14, Жугьдариз 8:1, Жугьдариз 9:24-25

+ 7:2 Эвел 14:17-20
+ 7:6 Эвел 12:2-3, Рим 4:3, Галат 3:16
+ 7:14 Матт. 1:3, Лк. 3:3
+ 7:17 Жугьдариз 5:6
+ 7:18 Рим 8:3, Галат 4:9
+ 7:19 Жугьдариз 9:9, Жугьдариз 10:1
+ 7:21 Жугьдариз 5:6
+ 7:22 Жугьдариз 6:11
+ 7:25 Югьандин-1 2:1, Рим 8:34
+ 7:26 Эфес 4:10, Жугьдариз 4:14

+ 7:27 Жугьдариз 5:3, Жугьдариз 9:12, Жугьдариз 10:10

+ 7:28 Жугьдариз 5:2
+ 8:1 Марк 16:19, Жугьдариз 1:3
+ 8:2 Жугьдариз 9:24
+ 8:3 Жугьдариз 5:1, Эфес 5:2
+ 8:5 Колосс 2:17, Жугьдариз 10:1,
+ 8:6 Коринф-2 3:6, Жугьдариз 9:15
+ 8:7 Жугьдариз 7:11

+ 8:8 Жугьдариз 10:16-17, Лк. 22:20, Коринф-2 3:6

+ 9:4 3 Пачч. 8:9
+ 9:7 Жугьдариз 6:19
+ 9:8 Жугьдариз 10:20
+ 9:9 Жугьдариз 7:19, Жугьдариз 10:1
+ 9:10 Марк 7:4
+ 9:11 Жугьдариз 7:27, Жугьдариз 10:10

+ 9:14 Петрин-1 1:18-19, Жугьдариз 6:1, Ачмиш 7:14, Югьандин-1 1:7, Эфес 5:26

+ 9:15 Жугьдариз 8:6, Тимофейиз-2 1:1, Титдиз 1:2

+ 9:23 Жугьдариз 8:5
+ 9:24 Жугьдариз 8:2
+ 9:26 Югьандин-1 3:5, Петрин-1 3:18
+ 9:27 Матт. 16:27

+ 9:28 Петрин-1 2:24, Петрин-1 3:18, Титдиз 2:13, Ляхнар 1:11, Фессалоник-1 4:16-18

+ 10:1 Колосс 2:17, Жугьдариз 8:5, Жугьдариз 7:19, Жугьдариз 9:9

+ 10:6 1 Пачч. 15:22,

+ 10:10 Матт. 26:26, Коринф-1 11:24, Жугьдариз 7:27, Жугьдариз 9:9

+ 10:12 Марк 16:19, Жугьдариз 1:3
+ 10:13 Жугьдариз 1:13
+ 10:17 Жугьдариз 8:10-12
+ 10:19 Эфес 3:12, Жугьдариз 4:16
+ 10:20 Жугьдариз 9:8, Югь. 14:6

+ 10:22 Югь. 13:8, Коринф-1 6:11, Эфес 5:26, Титдиз 3:5

+ 10:23 Жугьдариз 4:14, Коринф-1 1:9, Фессалоник-1 5:24, Фессалоник-2 3:3

+ 10:25 Ляхнар 2:42, Рим 13:11, Коринф-1 3:13
+ 10:26 Марк 3:29, Югьандин-1 5:16
+ 10:29 Жугьдариз 6:4-6
+ 10:30 Рим 12:19
+ 10:31 Лк. 12:5

+ 10:34 Матт. 25:36, Матт. 5:12, Матт. 6:20, Матт. 19:21, Петрин-1 1:4, Колосс 1:5

+ 10:38 Рим 1:17, Галат 3:11
+ 11:1 Рим 8:24, Коринф-2 4:18
+ 11:3 Эвел 1:6-7, Петрин-2 3:5

+ 11:4 Эвел 4:3-8, Матт. 23:35, Югьандин-1 3:12

+ 11:5 Эвел 5:22-24
+ 11:7 Эвел 6:9-22
+ 11:8 Эвел 12:1-4
+ 11:9 Эвел 12:8, Эвел 13:3, Эвел 18:1
+ 11:10 Жугьдариз 12:22, Ачмиш 21:2
+ 11:11 Эвел 21:2
+ 11:12 Рим 4:19, Эвел 22:17
+ 11:13 Матт. 13:17, Лк. 10:24, Эвел 23:4
+ 11:16 Эвел 26:24, Эвел 28:13
+ 11:17 Эвел 22:1-10, Эвел 21:12, Рим 9:7
+ 11:19 Рим 4:17-19
+ 11:20 Эвел 27:27-29, Эвел 27:39-40
+ 11:21 Эвел 47:31, Эвел 48:17-19
+ 11:22 Эвел 50:24-25
+ 11:23 Ляхнар 7:20
+ 11:25 Югьандин-1 2:17
+ 11:26 Жугьдариз 13:13
+ 11:31 Матт. 1:5, Якьубдин 2:25
+ 11:32 1 Пачч. 1:20, 1 Пачч. 16:13
+ 11:33 Даниял 6:22

+ 11:34 Даниял 3:23-27, 1 Пачч. 17:51, 2 Пачч. 12:29

+ 11:35 3 Пачч. 17:22-23, 4 Пачч. 4:35-37
+ 11:36 Эвел 39:20, Матт. 21:35, Марк 16:18
+ 11:37 3 Пачч. 18:4, 4 Пачч. 1:8
+ 11:38 1 Пачч. 22:1
+ 11:40 Филипп 3:12, Жугьдариз 12:23
+ 12:1 Коринф-1 9:24

+ 12:2 Жугьдариз 2:10, Лк. 24:26, Филипп 2:8, Марк 16:19, Жугьдариз 1:3

+ 12:3 Насигьятар 24:10
+ 12:4 Тимофейиз-1 4:10
+ 12:5 Насигьятар 3:11-12,
+ 12:7 Ачмиш 3:19
+ 12:13 Насигьятар 4:26
+ 12:14 Матт. 5:8
+ 12:15 Жугьдариз 4:1,
+ 12:16 Жугьдариз 13:4, Эвел 25:29-34
+ 12:17 Эвел 27:34-38

+ 12:22 Галат 4:26, Ачмиш 14:1, Ачмиш 21:2, Даниял 7:10, Ягьудайин 1:14

+ 12:23 Лк. 10:20, Филипп 3:12, Жугьдариз 11:40

+ 12:24 Жугьдариз 8:6, Жугьдариз 9:15, Петрин-1 1:2, Эвел 4:10

+ 12:25 Жугьдариз 2:3

+ 12:28 Даниял 2:44,

+ 13:1 Югь. 13:34, Петрин-1 1:22, Петрин-2 1:7, Рим 12:10, Фессалоник-1 4:9

+ 13:2 Петрин-1 4:9, Эвел 18:3, Эвел 19:2
+ 13:3 Матт. 25:36, Жугьдариз 10:34
+ 13:4 Коринф-1 7:38, Коринф-1 6:9

+ 13:5 Насигьятар 23:4, Матт. 6:19, Матт. 6:25, Тимофейиз-1 3:1, Тимофейиз-1 6:7-9,

+ 13:7 Жугьдариз 6:12
+ 13:9 Колосс 2:16
+ 13:12 Матт. 21:39, Марк 12:8
+ 13:13 Петрин-1 4:14, Жугьдариз 11:26

+ 13:18 Эфес 6:19, Фессалоник-1 5:25, Фессалоник-2 3:1, Ляхнар 23:1, Ляхнар 24:16

+ 13:20 Рим 15:33, Югь. 10:11, Петрин-1 5:4,

+ 13:23 Ляхнар 16:1

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=TBN

Читин гафар

Читин гафар

1. А

2. В

3. Г

4. Д

5. З

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. С

13. У

14. Ф

15. Х

16. Ш

Аллагьдин Агълиж – Иса Месигьдин ччвурарикан саб, фицики гьарсар касдин гунгьарихъанди Думу, агълижси, хачриин гъурбан гъахьну.

Аллагьдин Паччагьлугъ – Аллагьдин гьюкмин девир. Аллагьдин Паччагьлугъдиъ учӀвуб – Аллагь чпин паччагь вуди хьуб. Жараси – женнет.

Аллагьдин хал – Ерусалимдиъ ади гъабхьи Гирами дарамат. Анжагъ гьадушваътӀан жугьдари Аллагьдиз гъурбнар хури гъахьундар ва гьацира машкврариз гьадушвазтӀан уч шули гъахьундар. Сифте думу Дарамат ихь девир гъяйиз 10-пи аьсриъ Сулейман паччагьдин девриъ дивну. Хъасин, ихь девир гъяйиз 5-пи аьсриъ, жугьдар Вавилондиан йисирвалиан гъафиган, дарабгънайиб тазатӀан дивнийи. Ихь деврин 1-пи аьсриъ Гьирод паччагьди Дарамат жараси тикмиш гъапӀнийи. Исайи улихь ккимиди дупнайиси, ихь деврин 70-пи йисан му дарамат Римдин кьушмари ккидипнийи ва дидхъанмина таза алапӀундайи.

Аллагьсузар (Аллагь аьгъдрудар) – Иса жилиина гъяйиз, Аллагь садар жугьдаризтӀан аьгъяди гъахьундар, гьаз гъапиш Аллагьди Учв дурариз Къанундилантина аьгъю гъапӀну, имбуну халкьариз аьгъяди гъахьундар, я Аллагь аьгъяди ккунди гъахьундар, аьгъяди ккунидар жугьуд халкьдик ктикьури гъахьну.

Аьлимар – лигай: къанунчйириз.

Аьхюну малла – жугьдарин диндин кӀулин гъуллугъчи. Кюгьне Йикьрарин вахтари дурари халкьди гъапӀу гъурбнар кьабул апӀуйи ва Аллагьдиз ургуйи.

Вакилар – Аллагьди кадагънайи ва гьаънайи адмийир. Исайи гьамци, Чав ктагъу ва Чахъди лицури гъахьи 12 ученикдиз кӀуйи. Дурари инсанарихьна Ужувлан хабар рубкьну ккундийи.

Гирами китабар – Гирами Рюгьниинди дидикӀнайи вари китабар: Мусайин хьуб китаб, Пайгъамбрарин китаб, Мяълийирин китаб ва ЦӀийи Йикьрарин китаб.

Гирами чадур, Шагьидвалин чадур – Аллагьдиз хал дивайиз Дугъаз икрам апӀрушв ва гъурбнар хрушв. Думу, Аллагьди гъапибси, дапӀнайиб вуйи. Му мици Кюгьне Йикьрарин вахтари гъабшиб вуйи.

Гунгьар гардандиъ дисуб – Аллагьдин улихь жвуван гунгьарин гъавриъ ахъуб ва цӀийи, гунгьар ктру уьмур ккебгъуб.

Гъурбан апӀрушв – жилихьан ягъалди, гъвандикан, батӀрикан ясана рукькан дапӀнайишв. Гъурбан гъапӀуб гьадушвʼин дипуйи ва Аллагьдиз убгуйи. Иса жилиина дуфнайи вахтна, гъурбан апӀрушв Аллагьдин хулаъ айи. Душвʼин гъурбан гъапӀуб убгуз Аллагьдин гъуллугъчйиризтӀан (маллйир) ихтияр ади гъабхьундар.

Давудрин Насил – Месигьдиз гьаци кӀуйи. Думу Давуд паччагьдин насларикан духьну ккундийи.

Динар (динарий) – улихь вахтари сад йигъандин зегьметнахъ тувру кьимат.

Заан диванхана (синедрион) – жугьдарин диван апӀру гьюкум айи заан мажлис. Думу 70 касдикан ибарат вуйи. Иса жилиин ва жугьдар Рим вилаятдин гьюкмикк ккайи вахтна, заан диванханайин кӀулин къарар, анжагъ жугьдарин жилариин али Рим гьюкмин ихтияр гъабхьиган, кьувватнаъ убчӀвуйи.

Зилотар – жугьдарин диндин саб десте. Дурариз жара миллетарихьан жугьдарин дин марцциди уьбхюз ва Римдин гьюкмиккан Израиль дявдиинди азад апӀуз ккундийи.

Инсаниятдин Бай – Кюгьне йикьрарин китабариъ Месигьдиз гьаци кӀуйи. Исайи, Чаз гьамци кӀури, Учв Месигь вуйиб улупнийи. Сакьюдар Гирами китабариъра Месигьдиз гьаци кӀура.

Къанун – Муса пайгъамбриз Аллагьди туву табшуругъар айи Гирами китабарин кюгьне саб пай. Дидиз Таврат, Тора вая Мусайин хьуб китаб кӀури шулу.

Къанун тамам апӀуб – вари жугьдарин буржи. Думу Къанундиъ, адми фици яшамиш духьну ккундуш, уьмриъ фу гъадагъа вуш, жара гьюкуматдиндарихъди фици духьну ккундуш, мидланна гъайри, гизаф кьадар аьдатарикан, хурагарикан ва жара гизафубдикан дибикӀна.

Къанунчйир – инсанариз Къанундин къайдйир улупру гъуллугъчйир. Жугьдарин дурариз аьхю гьюрмат айи.

Лавшарин машквар – Пасха машкврихъан дишла ургуд йигъан тебрик апӀру машквар. Думу вахтна анжагъ дун ктру уьлтӀан (лавшартӀан) дитӀну ккундайи.

Левитар – дурар Аллагьдин гъулугъчйир (маллйир) даршра, дурари, Аллагьдин хулаъ мукьмар йивури, Аллагьдин ад за апӀури, гъурбан апӀурайи гьяйванатар ургуз ва жара ляхнариз кюмекчйир гъахьну. Мидланра гъайри, дурари Къанундин дарсар туври гъахьну ва халкьдин арайиъ дурар мялимарси вуйи. Мици Левийин тухмиан вуйи адмийиризтӀан апӀуз ихтияр ади гъабхьундар.

Маллйир – Ерусалимдиъ айи Аллагьдин хулан гъуллугъчйир. Дурарин вазифа, Къанундиъ улупнайиганси, гъурбнар хуб, ургуб вуйи.

Манна – Мусайин хиликкди гъумран чюллериъ Израиль халкь уьгънайи вахтари Аллагьди дурариз завʼан гьапӀри гъабхьи хураг.

Месигь – Гирами китабариъ улупнайиси, инсанар уьрхбан бадали Аллагьдихьан Дуфнайир.

Мист – Гирами китабар урхбан ва гьацира ккарагбан бадали жугьдар уч шлу хал. Жугьдарин мистаъ гьар султ йигъан уч шуйи. Мистариъ Кюгьне йикьрар урхуз ва дурарин мяна ктибтуз гьар жугьуддиз ихтияр ади гъабхьну. Жугьдар яшамиш шлу гьар шагьриъ, гъулаъ мистар ади гъахьну. Аьдат вуйиси, дурарин яшайиш гьаддилан илтӀибкӀнайи, ва мистан аьхюрра варитӀан гьюрматлу кас шули гъахьну.

Мяълийирин китаб – Гирами китабарикан саб. Дидиз 150 мяъли дахил шула. Дурари Аллагьдин аднакан, аьжаликкан адмийир уьрхюзди Аллагьдиз баркаллагьнакан, Аллагьдин зурбаваликан, Аллагьдиз ккарагбакан кӀура.

Налукар уч апӀрур – Къанун дюрюбхди, Римдин хазнайиз пул уч апӀру жугьдар. Дурар тмуну жугьдариз лап даккни инсанар вуйи.

Пайгъамбрар – Аллагьдин гафар деерхьну, дурар адмийириз ктитрудар. Пайгъамбрар Иса гъяйиз ади гъахьну. Аллагьдин пайгъамбар жугьуд адмийикантӀан шлуб дар, гьаз гъапиш Аллагьди гьадму Чан халкьдигъянтӀан пайгъамбрар гъядягъюри гъахьундар, фицики дурари Аллагьдин Къанун хъапӀуз улупури гъахьну. Пайгъамбрарин китабар Кюгьне йикьрарин пайназ дахил шула.

Пасха – Египетдин лукӀʼваликкан ата-бабйир азад хьувал кӀваина хру жугьдарин кӀулин машквар. Пасхайин машквар гьар хьадукра апрелиъ Ерусалимдиъ къайд апӀуйи. Пасхайин хурагназ, аьдат вуйиси, агълиж дубккну ккундийи.

Саддукйир – жугьдарин диндин саб десте. Дурари КъанундизтӀан гъуллугъ апӀури гъахьундар. Гьаддиз лигну, дурар гъачӀидар чӀиви хьувалихъ хъугъри гъахьундар, фицики, чпи фикир апӀурайиси, Къанундиъ дидкан дибикӀну адруган.

Султ йигъ – гирами ва гьяфтайин аьхиримжи йигъ. Му йигъ марцци йигъ вуди гьисаб апӀурайи. Къанундиз лигну, султ йигъан лихуз гъадагъа апӀурайи. Жугьдарин ригъ алабхъбан кьяляхъ закурин йигъ ккебгъуйи. Гьаддиз, жвуми йигъан ригъ алабхъбалан кьяляхъ тап султ йигъан ригъ алабхъайизкьан лихуз ихтияр ади гъабхьундар, думу йигъ Аллагьдиз бахш дапӀну ккундийи.

Ужувлан хабар – Аллагьди тувнайи Гаф. Гьадму Гаф уьмриз Аллагьди Иса Месигьдилантина арайиз гъабхну. Гьадгъулантина вари инсаниятдиз чпи уьрхюз рякъ ачмиш гъабхьну – магьа Аллагьдихьан дуфнайи Ужувлан хабар жилариин гьарсар касдиз.

Ученикар (Исайин) – Исайихъ хъугънайидар, Дугъан терефкрар, Дугъан гаф агъю апӀурайидар ва Дугъан рякъ дибиснайидар.

Фарисйир – жугьдарин диндин саб десте. Дурари Къанундиъ улупнайиб гьярф-гьярфнаъди тамам апӀуйи. Халкьдин арайиъ дурарин аьхю гьюрмат айи. Дурар, чпин аьгъювализ лигну, гизаф фурс кайидар вуйи.

Хач – иливбан ишараси чиб-чпик китӀнайи кьюб хамхар. Дурарикан сабунуб жилиъ убсуйи, хъа гьатмунуб дидик кабсуйи. Рим гьюкми тахсиркрар гьацдар хачарик карсуйи. Адмийирикан аьзабар кчӀюкьбан бадали, дурари дурар хачрак кьумар йивну карсуйи ва йикӀайизкьан гьаци кирхну гъитуйи.

Хъугърударин мажлис, ясана хъугърудар – му гаф кьюб мянайиинди ишлетмиш апӀури шулу: 1) Саб йишвахь уч шлу Иса Месигьдихъ хъугъру адмийир. 2) Вари дюнʼя вуйибси яшамиш шулайи Исайихъ хъугъру адмийир.

ХьуцӀурарин машквар (Бегьер ккадабцӀбан машквар) – бегьер ккадабцӀбалан кьяляхъ апӀру машквар. Жугьдари думу машквар, Азадвалин (Пасхайин) машкврихъан хьцӀурпи йигъан тебрик апӀури шулу.

Штуан апӀуб – гунгьар гардандиъ дисбан ва гунгьарихьан марцц хьпан лишан вуди, штукк ккеркну, таза беден хъибшу мисал вуди, ккудучӀвуб. Мици, Аллагьди дупну, Исайин терефкрари апӀури шулу, гьаз гъапиш Исайихъ хъугърур гъашигантӀан женнетагьли хьуз шлуб дар. Му аьдатну инсан Аллагьдиз бахш гъахьивал ва цӀийи уьмур ккебгъувал улупура.

Ччвурар (ЦӀийи Йикьрар)

Ччвурар (ЦӀийи Йикьрар)

1. Аюб

2. Вавилон

3. Гоморра

4. Гьарун

5. Гьирод

6. Давуд

7. Ибрагьим

8. Ильяс

9. Исакь

10. Мелхиседек

11. Муса

12. Нюгь

13. Сарай

14. Содом

15. Сулейман

16. Юнус

17. Якьуб

Ччвурар

Аюб – аьгь апӀуз даршлу аьзабар аьгь гъапӀу кас. Дугъкан, «Кюгьне Йикьрарин» «Аюб» китабдиъ дибикӀна.

Вавилон – Иса Месигь гъяйиз улихьна вахтари Вавилон вилаят жугьуд халкьдин лап яман душман вуди гъабхьну. ЦӀийи Йикьрарнаъ «Вавилон» кӀуру гаф саспи йишвариъ иблисдин вая шейтӀнин гьюкум вуди ишлетмиш апӀура.

Гоморра – ДубкӀнайи (Мертвое) гьюлин гъирагъдихъ хъади гъахьи хьуб шагьрикан кьюбдиз Гоморра ва Содом кӀуйи. Гьадму шагьрариъ яшамиш шули гъахьи адмийири апӀури гъахьи гунгьариз дилигну, Аллагьди завʼан мархьси цӀана гугут дубгъну, гьадму кьюбиб шагьрар гъургну.

Гьарун – Муса пайгъамбрин аьхюну гъардаш. Аллагьдин гъуллугънаъ хьуз ва Аллагьдиз Израиль халкьдихъанди гъурбнар хуз, анжагъ Гьарундиз ва дугъан насларизтӀан ихтияр ади гъабхьундар.

Гьирод – хъади-хъади гъахьи юкьур паччагьдиин алди гъабхьи ччвур. 1. Зурба Гьирод – вари Палестина уьлкейин паччагьвал апӀури гъахьи жугьдарин паччагь. Гьадгъу паччагьвал апӀурайиган, Иса Месигь бабкан гъахьну. 2. Гьирод Антипа – Галилей уьлкейин паччагь, Зурба Гьироддин бай. 3. Гьирод Агрипа – Зурба Гьироддин балин бай (хтул). Дугъу Палестинайин аьхювал апӀурайи вахтна, Исайихъ хъугърударихъ думу ижмиди хъергри гъахьну.

Давуд – Ягьудайин тухмиан гъахьи Израилин варитӀан машгьур паччагь. Пайгъамбрари, гьякьди дюнʼяйиин паччагьвал апӀру Месигь Давудрин насларикан хьиди, кӀури, улихьмиди кӀури гъахьну.

Ибрагьим – Аллагьди гьаму пайгъамбрихъди йикьрар гъийитӀнийи. Израиль халкь гьамгъулантина ккебгъра. Ибрагьим Аллагьдихъ хъпехърур, Аллагьдиин хъугъʼвал алир вуйи, ва Аллагьди думу дугъри кас вуди гьисаб гъапӀну.

Ильяс – Кюгьне йикьрарнан вахтари гирамидарикан сар ва адлу пайгъамбар. Думу чӀивидимиди аьршариз гъурхну. Израиль гьюкуматдин аьхюр вуйи Ахавдина дугъан хпири кучӀлин аллагьариз икрам апӀурайиган, Ильясди дурариз Аллагьдин гафар гъапнийи. Гьаму дюнʼяйиз гъюз Месигь гьязур гъапӀур Ильяс ву.

Исакь – Ибрагьимдинна Сарайин бай.

Мелхиседек – Салим кӀуру йишван паччагь, Аллагьдин гъуллугънаъ айир. Ибрагьим пайгъамбри дугъаз, дявдиъ гъалиб духьну гъюрури, чахь хьайибдикан йицӀубпи пай тувнийи. Гьаддин кьяляхъ, Ибрагьимдиз ужʼвал апӀин кӀури, Мелхиседек Аллагьдиз ккарагнийи.

Муса – пайгъамбар, жугьдарин варитӀан машгьур кас, дурарин аьхюр. Дугъу чан халкь, жугьдар, Египетдин йисирваликкан ккадаъну. Дугъу Аллагьди туву Къанун чан халкьдихьна гъурубкьну.

Нюгь – пайгъамбар. Аллагьди, гьадмугандин дюнʼя, илипну шид, ккидипайиз, Нюгьдиз гими апӀин гъапну. Гьадиъди думу ва дугъан хизан Аллагьдихъ хъугъувалилантина аьжалнаккан гъюрхну.

Сарай – Ибрагьим пайгъамбрин хпир, Исакьдин дада.

Содом – лигай: Гоморрайиз.

Сулейман – Давудрин бай. Давудрин кьяляхъ Израиль уьлкейин паччагь. Сулейман паччагь вуйиган, Израиль гьюкумат гизаф девлетлу ва кьувватлу шулу. Сулейманди Ерусалимдиъ Аллагьдиз сабпи хал (дарамат) дивру.

Юнус – пайгъамбар, шубуд йигъан балугъин фуниъ ади гъашир.

Якьуб – Исакьдин бай, дугъаз Израилра кӀури шулу.

Картйир

Картйир

Картйир

1. Палестина Месить Иса жилиин алигандин девриъ

2. Ерусалим Месить Иса жилиин алигандин девриъ

3. Месить Иса жилиин алигандин девриъ Ерусалимди айи Аллагьдин хулан план

4. Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Шубубни сиягьат

5. Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Кьюбни сиягьат

6. Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Сабпи сиягьат

7. Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Юкьубни сиягъат - Рим шагьриз

Палестина Месить Иса жилиин алигандин девриъ

Ерусалим Месить Иса жилиин алигандин девриъ

Месить Иса жилиин алигандин девриъ Ерусалимди айи Аллагьдин хулан план

Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Шубубни сиягьат

Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Кьюбни сиягьат

Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Сабпи сиягьат

Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Юкьубни сиягъат - Рим шагьриз

Шиклар

Шиклар

Шиклар

1. ЕРУСАЛИМ: ЕЛИОН ДАГЪДИЛАН РЯБКЪЮРАЙИБ

2. ЕРУСАЛИМ ВА ЕЛИОН ДАГЪ

3. СИНАЙ ДАГЪ

4. КЬИЛЗИ (ДУБКӀНАЙИ) ГЬЮЛ

5. ФАВОР ДАГЪ

6. НАЗАРЕТ

7. ВИФЛЕЕМ

8. ЯРДАН

9. КАПЕРНАГЬУМ

10. ГАЛИЛЕЙИН КАНА

11. ЯГЬУДИЯЙИАН САМАРИЯЙИЗ ВУЙИ РЯКЪ

12. ГЕННИСАРЕТ ДАГАР (ГАЛИЛЕЙ ГЬЮЛ)

13. ВИФАНИЯ

14. РИМДИН КОЛИЗЕЙ

ЕРУСАЛИМ: ЕЛИОН ДАГЪДИЛАН РЯБКЪЮРАЙИБ

Сулейманди диву Аллагьдин хал алди гъабхьишв. Гьамус мушв'ин Уьмран мист ал.

ЕРУСАЛИМ. ЕЛИОН ДАГЪДИЛАН РЯБКЪЮРАЙИБ (ригъгьудубчӀврушвхъан)

ЕРУСАЛИМ ВА ЕЛИОН ДАГЪ

Хьа Ерусалимдиз багагь гьашиган, дидиз лигури, Иса гъишу. (Лк. 19:41)

ЕРУСАЛИМ ВА ЕЛИОН ДАГЪ

СИНАЙ ДАГЪ

Агъа зав'ан Синай дагъдиина, дидин кӀакӀниина гъафи. Агъайи Мусайизра душв'ина дих гьапӀу. Аскканзина думура ккудучӀву. (Адаувал 19:20 )

СИНАЙ ДАГЪ

КЬИЛЗИ (ДУБКӀНАЙИ) ГЬЮЛ

Дурар вари Сиддим дерейиъ кдикьнийи. Гъамус душвайишв Кьилзи гьюли ккапӀна. (Хьувал 14:3)

КЬИЛЗИ (ДУБКӀНАЙИ) ГЬЮЛ

ФАВОР ДАГЪ

Кафарира къиблара Уву яратмиш гьапӀунва; Фавор ва Ермон дагъарра Яв Черниин жадвалия а. (Мяыл, 13)

ФАВОР ДАГЪ

НАЗАРЕТ

Хьа йиргьубли ваз улубкьиган, Аллагьди, Галилей уьлкейиъ айи Назарет кӀуру шагьриз, Давудрин тухмиан вуйи Юсуф кӀуру касдиз хъирснайи шурагьна Жабраил малайик гьаъру. Шуран ччвур Мар'ям вуйи. (Лк. 1:26, 27)

НАЗАРЕТ

ВИФЛЕЕМ

«Увура, Вифлеем, Ягьудия юрднан шагьрарин арайиъ сабдииндира бицӀиб дарва, фицики ув'ан удучӀвиди Йиз Израилин халкь уьрхру Аьхюр». (Матт. 2:6)

ВИФЛЕЕМ

ЯРДАН

Гьадму вахтна Ягь'яйихьна Галилей уьлкейиан Иса гъюру. (Матт. 3:13)

ЯРДАН

КАПЕРНАГЬУМ

Думу, Назаредиан удучӀвну, Забулун ва Нафталим кӀуру юрдарин аьтрафариъ айи Галилей гьюлин гъирагъдихь хьайи Кафернагьумдиъ дергру. (Матт. 4:13)

КАПЕРНАГЬУМ

ГАЛИЛЕЙИН КАНА

Кьюд йигълан Галилей уьлкейин Кана шагьриъ сумчир шулу. Душваъ Исайин дадара айи. (Югь. 2:1)

ГАЛИЛЕЙИН КАНА

ЯГЬУДИЯЙИАН САМАРИЯЙИЗ ВУЙИ РЯКЪ

Ягьудия уьлке гъибтну, Агъа хъана Галилей уьлкейиз гъягьюру. Дугъан рякъ Самария юрднаантина вуйи. (Югь. 4:3, 4)

ЯГЬУДИЯЙИАН САМАРИЯЙИЗ ВУЙИ РЯК

ГЕННИСАРЕТ ДАГАР (ГАЛИЛЕЙ ГЬЮЛ)

Сабан, Аллагьдин гаф ебхьбан бадали, халкь Исайилан илтӀишуру, хъа Думу Учв Генисарет гьюлихъ дийигьну... (Лк. 5:1)

ГЕННИСАРЕТ ДАГАР (ГАЛИЛЕЙ ГЬЮЛ)

ВИФАНИЯ

Пасхайин машквар ккебгъуз йирхьуд йигъ ккимиди, Иса, Чав чӀиви гъапӀу Лазар яшамиш шулайи Вифанияйиз гъюру. (Югь. 12:1)

ВИФАНИЯ

РИМДИН КОЛИЗЕЙ

МЕСИГЬДИН ТЕРЕФКРАРИЗ АБЗАБ-АБЗИЯТАР ТУВНУ, ГЪИРМИШ ГЪАПШУ ЙИШВ.

Хьа узуз... Исайикан шагьидвал дапӀну ва Аллагьдин Гафналантина ккахьну, кӀулар алдатӀнайи рюгьяр гъяркъзуз. Мурар, вягьши гьяйванатдиз, я дидин су- ратназ икрам дарапӀдар ва унтҐин, ясана хил'ин лишан капӀуз гъидритдар ву. (Ачмиш. 20:4)

РИМДИН КОЛИЗЕЙ

Table of Contents

ЦӀийи Йикьрар: Жугьдариз

Сифте гаф

Жугьдариз

- Жугьдариз
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13

Читин гафар

- Аллагьдин Агълиж
- Аллагьдин Паччагьлугъ
- Аллагьдин хал
- Аллагьсузар (Аллагь аьгъдрудар)
- Аьлимар
- Аьхюну малла
- Вакилар
- Гирами китабар
- Гирами чадур, Шагьидвалин чадур
- Гунгьар гардандиъ дисуб
- Гъурбан апӀрушв
- Давудрин Насил
- Динар (динарий)
- Заан диванхана (синедрион)
- Зилотар
- Инсаниятдин Бай
- Къанун
- Къанун тамам апӀуб
- Къанунчйир
- Лавшарин машквар
- Левитар
- Маллйир
- Манна
- Месигь
- Мист
- Мяълийирин китаб
- Налукар уч апӀрур
- Пайгъамбрар
- Пасха
- Саддукйир
- Султ йигъ
- Ужувлан хабар
- Ученикар (Исайин)
- Фарисйир
- Хач
- Хъугърударин мажлис, ясана хъугърудар

- ХьуцӀурарин машквар (Бегьер ккадабцӀбан машквар)

- Штуан апӀуб

Ччвурар (ЦӀийи Йикьрар)

- Аюб
- Вавилон
- Гоморра
- Гьарун
- Гьирод
- Давуд
- Ибрагьим
- Ильяс
- Исакь
- Мелхиседек
- Муса
- Нюгь
- Сарай
- Содом
- Сулейман
- Юнус
- Якьуб

Картйир

- Палестина Месить Иса жилиин алигандин девриъ

- Ерусалим Месить Иса жилиин алигандин девриъ

- Месить Иса жилиин алигандин девриъ Ерусалимди айи Аллагьдин хулан план

- Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Шубубни сиягьат

- Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Кьюбни сиягьат

- Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Сабпи сиягьат

- Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Юкьубни сиягъат - Рим шагьриз

Шиклар

- ЕРУСАЛИМ: ЕЛИОН ДАГЪДИЛАН РЯБКЪЮРАЙИБ
- ЕРУСАЛИМ ВА ЕЛИОН ДАГЪ
- СИНАЙ ДАГЪ
- КЬИЛЗИ (ДУБКӀНАЙИ) ГЬЮЛ
- ФАВОР ДАГЪ
- НАЗАРЕТ
- ВИФЛЕЕМ
- ЯРДАН
- КАПЕРНАГЬУМ
- ГАЛИЛЕЙИН КАНА
- ЯГЬУДИЯЙИАН САМАРИЯЙИЗ ВУЙИ РЯКЪ
- ГЕННИСАРЕТ ДАГАР (ГАЛИЛЕЙ ГЬЮЛ)
- ВИФАНИЯ
- РИМДИН КОЛИЗЕЙ